Giới thiệu Tuyển tập VSF tháng 8/2026: "Khát vọng hóa rồng: Động lực và thách thức của kinh tế Việt Nam"

Sau gần 40 năm thực hiện chính sách “Đổi mới”, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu, trở thành một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, mô hình tăng trưởng hiện nay cũng bộc lộ những điểm nghẽn và đối diện với thách thức mới, đòi hỏi Việt Nam phải chuyển đổi và tìm kiếm những động lực tăng trưởng phù hợp hơn trong giai đoạn phát triển tiếp theo. Với sáu bài phân tích chuyên sâu, tuyển tập “Khát vọng hóa rồng: Động lực và thách thức của kinh tế Việt Nam” mang đến cho độc giả những góc nhìn đa chiều về những lựa chọn chiến lược cùng cơ hội và thách thức cho Việt Nam.

Bước vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, công nghiệp hóa tiếp tục được chọn làm chiến lược để phát triển kinh tế. Trong giai đoạn mới này, tư duy về công nghiệp hóa đã có sự thay đổi: từ tập trung vào xây dựng các doanh nghiệp nhà nước chuyển sang chú trọng phát triển kinh tế tư nhân. Trong khi đó, bối cảnh thế giới và trong nước đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi những chính sách thích ứng hiệu quả hơn.

Dù có mức tăng trưởng cực kỳ ấn tượng, nhưng nền kinh tế Việt Nam sẽ khó sớm tạo ra cú bứt phá vì tồn tại nhiều điểm nghẽn mang tính cấu trúc trong mô hình phát triển và năng lực kiến tạo của nhà nước vẫn chưa được tháo gỡ. Bên cạnh đó, con đường để bắt kịp các nền kinh tế phát triển vẫn còn đầy chông gai, và Việt Nam sẽ cần thêm rất nhiều thời gian nếu muốn “hóa rồng” giữa lúc cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt.

Trong bối cảnh bản đồ bán dẫn toàn cầu đang được tái định hình, Việt Nam đứng trước cơ hội “ngàn năm có một” để trở thành trung tâm bán dẫn của khu vực dựa trên sự ổn định chính trị, tốc độ tăng trưởng kinh tế tương đối cao, chính sách đối ngoại khéo léo, cùng với vị thế địa chính trị quan trọng tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, tham vọng phát triển và từng bước làm chủ ngành bán dẫn của Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, nhất là bài toán nhân lực chất lượng cao và năng lực điều phối và thực thi chính sách của nhà nước.

Liên quan đến vấn đề kinh tế vi mô, chương trình “đổi vàng mua nhà”, được công ty cổ phần Vinhomes đề xuất vào tháng 5, nhằm mục đích huy động nguồn vàng nhàn rỗi đang tích trữ trong dân thành nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, chương trình này có thể kéo theo nhiều rủi ro chính sách và xã hội, bao gồm tái kích hoạt tâm lý “vàng hóa”, biến bất động sản thành sản phẩm tài chính trá hình, và đẩy rủi ro cuối cùng về phía người mua.

Về quan hệ kinh tế song phương, tuyển tập đi sâu vào phân tích thực trạng và triển vọng hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ trong bối cảnh Washington liên tiếp khởi động ba cuộc điều tra theo Mục 301 nhằm vào Hà Nội liên quan đến dư thừa công suất sản xuất, lao động cưỡng bức, và  quyền sở hữu trí tuệ. Các cuộc điều tra này cho thấy Mỹ có tham vọng định hình các quy tắc vận hành của quan hệ kinh tế với Việt Nam theo những tiêu chuẩn mà Washington cho là phù hợp với lợi ích của quốc gia mình. Trong ngắn hạn, khả năng xảy ra một cuộc xung đột thương mại toàn diện giữa Việt Nam và Mỹ là tương đối thấp, song nguy cơ Washington áp dụng các biện pháp thuế quan mới đối với Hà Nội trong thời gian tới luôn hiện hữu.

Ngược lại, quan hệ kinh tế Việt - Thái đang phát triển tích cực, thể hiện trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào cuối tháng 5. Bất chấp bốn thập kỷ bám đuổi nhau trên bản đồ kinh tế khu vực, Việt Nam và Thái Lan ngày càng hướng đến trở thành các mắt xích bổ trợ trong chuỗi cung ứng và cấu trúc kinh tế khu vực.

Tóm lại, với mục tiêu tăng trưởng hai con số và tham vọng vươn lên trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu chất lượng cao đang được tái định hình, Việt Nam sẽ cần phải tháo gỡ các điểm nghẽn cấu trúc, đồng thời khơi thông nguồn lực quốc gia một cách có chiến lược để bứt phá về kinh tế.