Hàn Quốc sau một năm Tổng thống Lee Jae-myung cầm quyền
Chính quyền Lee đưa Hàn Quốc vào quỹ đạo ổn định, cân bằng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc, đẩy mạnh ngoại giao đa phương, và củng cố uy tín đất nước. Nhưng một số thành tựu còn mang tính định hướng, quan hệ liên Triều còn bế tắc, và một số thách thức về đối nội vẫn còn dai dẳng.
Ngày 4/6/2025, Tổng thống Lee Jae-myung bước vào Nhà Xanh trong một bối cảnh đặc biệt. Cuộc bầu cử tổng thống sớm diễn ra sau khi cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol bị luận tội và phế truất vì cuộc khủng hoảng thiết quân luật cuối năm 2024. Kể từ đó, Hàn Quốc đối diện với sự chia rẽ chính trị sâu sắc, nhu cầu tiêu dùng trong nước giảm mạnh, Mỹ gây sức ép về thuế quan, Triều Tiên tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân, và cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung thêm phức tạp. Do đó, nhiệm vụ của chính quyền Lee không chỉ đơn thuần là điều hành một chính phủ mới mà còn phải ổn định lại nền kinh tế, ngăn chặn sự phân cực chính trị tiếp tục leo thang và khôi phục uy tín quốc tế của Hàn Quốc sau khủng hoảng chính trị nội bộ nghiêm trọng. Sau hơn một năm cầm quyền, Tổng thống Lee đã chèo lái Hàn Quốc ra sao, và chính quyền của ông đạt được những thành tựu cũng như gặp những hạn chế nào về đối nội và đối ngoại?
Thành tựu về đối nội
Thứ nhất, chính quyền Lee Jae-myung đã nỗ lực đưa Hàn Quốc trở lại quỹ đạo ổn định chính trị. Tổng thống Lee cầm quyền trong bối cảnh chính trị nước này đối mặt với khủng hoảng nặng nề sau tuyên bố thiết quân luật của cựu Tổng thống Yoon, trong khi đó, tình hình xã hội lại phân cực sâu sắc. Tuy nhiên, với việc nhanh chóng thực hiện bầu cử sớm, Hàn Quốc đã tránh được khoảng trống quyền lực kéo dài, duy trì hoạt động của bộ máy hành chính, và chuyển trọng tâm chính trị từ tranh chấp tính chính danh của chính quyền sang các vấn đề cải cách kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, kết quả bầu cử địa phương vào ngày 3/6 vừa qua cho thấy Tổng thống Lee vẫn nhận được sự ủng hộ to lớn sau một năm cầm quyền. Đảng Dân chủ giành chiến thắng tại 12 trong số 16 cuộc bầu cử thị trưởng và thống đốc của các địa phương, bao gồm một số khu vực vốn có truyền thống ủng hộ phe bảo thủ. Thành công này cho thấy người dân Hàn Quốc đánh giá cao khả năng ổn định đất nước của ông Lee sau khủng hoảng.
Thứ hai, chính quyền mới nhanh chóng phản ứng trước tình hình suy giảm kinh tế và hỗ trợ nhu cầu trong nước. Ngay trong những ngày đầu tiên của nhiệm kỳ, Tổng thống Lee đã xây dựng gói ứng phó kinh tế khẩn cấp trong bối cảnh tiêu dùng trì trệ, đầu tư xây dựng suy yếu và tâm lý kinh doanh bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng chính trị. Chính phủ sau đó triển khai ngân sách bổ sung 30,5 nghìn tỷ won trong năm 2025, bao gồm chương trình phiếu tiêu dùng từ 150-500 nghìn won cho người dân. Đến tháng 4 năm nay, Quốc hội tiếp tục thông qua ngân sách hơn 26 nghìn tỷ won nhằm hỗ trợ gia đình và doanh nghiệp trước khủng hoảng năng lượng và bất ổn quốc tế.
Kết quả là các chỉ số đầu năm 2026 cho thấy kinh tế Hàn Quốc đã có sự phục hồi. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý I /2026 tăng 1,7% so với quý trước. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) dự báo tăng trưởng cả năm 2026 đạt từ 2-2,6% và nhận định sự phục hồi được thúc đẩy bởi sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn, cũng như việc đầu tư và nhu cầu tiêu dùng trong nước được cải thiện.
Thứ ba, chính phủ tiếp tục đặt nền móng cho chiến lược tăng trưởng dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ cao. Chính quyền Tổng thống Lee xác định AI là một giải pháp chiến lược để ứng phó trước tình trạng suy giảm dân số và tăng trưởng trì trệ, qua đó đặt mục tiêu trở thành một trong ba cường quốc AI hàng đầu thế giới (cùng với Mỹ và Trung Quốc). Trong đó, chính phủ Hàn Quốc công bố kế hoạch thành lập quỹ đầu tư khoảng 100 nghìn tỷ won với sự tham gia của khu vực tư nhân để hỗ trợ phát triển AI, bán dẫn năng lượng, công nghệ sinh học và các ngành chiến lược khác. Nhìn chung, chính quyền Lee đang thành công trong việc xây dựng nguồn lực và định hướng cho sự phát triển của đất nước.
Hạn chế về đối nội
Thứ nhất, sự phục hồi kinh tế của Hàn Quốc còn phụ thuộc nhiều vào chất bán dẫn và chi tiêu công. Như đã phân tích ở trên, BOK dự báo năm 2026 Hàn Quốc có thể tăng trưởng từ 2-2,6% nhưng cũng nhấn mạnh rằng động lực đằng sau sự tăng trưởng này là nhờ ngành công nghiệp bán dẫn của đất nước đang ở một giai đoạn phát triển mạnh. Điều này có nghĩa là, tăng trưởng chưa thực sự phản ánh đầy đủ quá trình phục hồi của các doanh nghiệp nhỏ, dịch vụ địa phương và thu nhập của các gia đình.
Sự phụ thuộc vào nhiều “ông lớn” như Samsung, SK và nhu cầu về bộ nhớ AI có thể khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các chu kỳ công nghệ. Các tập đoàn lớn của Hàn Quốc đã công bố kế hoạch đầu tư lớn nhằm mở rộng năng lực sản xuất chip, nhưng giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng đầu tư quá nhanh có thể dẫn tới dư thừa nếu nhu cầu về AI giảm.
Ngoài ra, chính sách phiếu tiêu dùng cũng sẽ có nhiều giới hạn. Chính sách phiếu tiêu dùng có thể hỗ trợ doanh thu cho các doanh nghiệp nhỏ lẻ, giảm áp lực ngắn hạn cho các hộ gia đình nhưng không trực tiếp nâng cao năng suất, giải quyết tình trạng thiếu nhân lực hoặc cải thiện khả năng cạnh tranh của dịch vụ trong nước. Do đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng để có thể nâng mục tiêu tăng trưởng lên 3%, Hàn Quốc cần cải cách năng suất và thị trường lao động, cũng như cải thiện phân bổ về vốn và lao động một cách toàn diện hơn.
Thứ hai, hạn chế về vấn đề nhà ở cũng trở nên rõ rệt. Chính phủ đã áp dụng nhiều đợt siết tín dụng, trong đó giảm tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản tại các khu vực đắt đỏ như Gangnam hay Yongsan từ 50% xuống 40%, đồng thời tuyên bố sẽ sử dụng đất của các doanh nghiệp nhà nước để tăng nguồn cung và đơn giản hóa quá trình tái thiết chung cư. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với người dân sẽ dễ dàng tiếp cận nhà ở hơn, vì nguồn cung nhà ở chưa thể tăng nhanh và việc giới hạn khoản vay có thể khiến nhiều người có ít vốn dự trữ chịu tác động mạnh mẽ.
BOK cảnh báo rằng giá nhà tại Seoul tiếp tục tăng, trong khi tỷ lệ giá nhà trên thu nhập của người dân đã vượt nhiều thành phố lớn trên thế giới như London hay Sydney. Cũng có phân tích cho rằng mặc dù Đảng dân chủ của Tổng thống Lee giành chiến thắng tại đại đa số địa phương nhưng lại thua tại Seoul phần nhiều là do người dân bất mãn với chính sách nhà ở của chính phủ.
Thứ ba là vấn đề về cơ cấu dân số và năng suất lao động chưa được giải quyết. Mặc dù số trẻ sinh ra năm 2025 tăng nhưng tổng tỷ suất sinh khoảng 0,8 vẫn là một mức sinh thấp. Số người chết tiếp tục vượt số trẻ được sinh ra đồng nghĩa dân số tự nhiên của Hàn Quốc vẫn bị thu hẹp. OECD chỉ ra nguyên nhân của cuộc khủng hoảng sinh sản tại quốc gia này không chỉ là do thiếu trợ cấp mà còn ở sự xung đột giữa sự nghiệp và gia đình, thời gian làm việc dài, phân chia trách nhiệm chăm sóc không cân bằng và chi phí nuôi dạy con ở mức cao.
Để có thể giải quyết được vấn đề tỷ lệ sinh, chính quyền Lee Jae-myung cần một chính sách toàn diện, trong đó cần ưu tiên cho vấn đề lao động. Mặc dù Tổng thống Lee đã đề xuất tuần làm việc 4,5 ngày, nâng tuổi nghỉ hưu và giảm thời gian làm việc xuống mức trung bình của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nhưng sau một năm tuyên bố, phần lớn chương trình mới ở giai đoạn thí điểm hoặc xây dựng chính sách.
Thành tựu về đối ngoại
Thứ nhất, chính quyền Lee đã thành công bình thường hóa hoạt động ngoại giao và khôi phục uy tín quốc tế của Hàn Quốc. Có thể khẳng định rằng đây là thành tựu lớn nhất về mặt đối ngoại trong năm đầu Tổng thống Lee cầm quyền. Sau tuyên bố thiết quân luật bất hợp pháp ngày 3/12/2024, Hàn Quốc đã trải qua một tình thế khó khăn khi vừa rơi vào tình trạng khủng hoảng chính trị nội bộ, vừa đánh mất vai trò lãnh đạo về đối ngoại. Đặc biệt, trong khoảng thời gian 6 tháng khủng hoảng, trên trường quốc tế đã xảy ra nhiều biến động to lớn, trong đó có việc Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Giữa bối cảnh đó, ngoại giao Hàn Quốc đã gặp nhiều khó khăn trong việc bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia.
Tuy nhiên sau đó, Hàn Quốc đã giải quyết thành công cuộc khủng hoảng chính trị thông qua các cơ chế của Hiến pháp, từ quyết định dỡ bỏ thiết quân luật của Quốc hội, thủ tục luận tội và phán quyết bãi nhiệm của Tòa án Hiến pháp đến cuộc bầu cử Tổng thống sớm. Quá trình này còn được tác động từ các cuộc biểu tình ôn hòa của người dân Hàn Quốc, điều mà Tổng thống Lee gọi là “cuộc cách mạng ánh sáng” (빛의 혁명) trong diễn văn nhậm chức năm 2025.
Chỉ 12 ngày sau khi nhậm chức, Tổng thống Lee Jae-myung đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 – sự kiện này như một lời tuyên bố với cộng đồng quốc tế rằng: “Hàn Quốc đã trở lại” (Korea Is Back). Cùng với đó, trong hơn một năm cầm quyền, thông qua việc tổ chức các cuộc gặp thượng đỉnh song phương với các quốc gia chủ chốt như Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc cũng như tham dự và tổ chức các hội nghị và diễn đàn đa phương như Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Hội nghị cấp cao Hàn Quốc - ASEAN, Hội nghị cấp cao APEC và Hội nghị Thượng đỉnh G20, chính quyền Lee Jae-myung đã góp phần bình thường hóa các hoạt động ngoại giao của Hàn Quốc và nâng cao vị thế quốc gia. Đặc biệt, tại Hội nghị của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lần thứ 80, Lee đã tuyên bố rằng “Cộng hòa Hàn Quốc đã vượt qua cuộc khủng hoảng dân chủ và trở lại trường quốc tế với tư cách là một đối tác đáng tin cậy” để khẳng định uy tín quốc tế của Hàn Quốc tại một tổ chức đa phương lớn nhất toàn cầu.
Thứ hai, chính quyền Lee đã thúc đẩy quan hệ với Mỹ và hạn chế thiệt hại từ những chính sách thuế quan từ Mỹ. Một trong những thử thách lớn nhất đối với chính quyền Lee Jae-myung là xử lý quan hệ Hàn - Mỹ dưới thời của Tổng thống Donald Trump 2.0 trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép về thuế quan, đầu tư, chi tiêu quốc phòng và yêu cầu một vai trò lớn hơn từ các đồng minh tại Đông Á. Trước khi nhậm chức, Tổng thống Lee thường bị đảng đối lập mô tả là có xu hướng “hoài nghi” đối với Mỹ và “xích gần” hơn với Trung Quốc.
Tuy nhiên, trong năm đầu nhiệm kỳ, ông không tìm cách “thoát Mỹ”, mà thay vào đó tiếp tục coi liên minh Hàn - Mỹ là nền tảng an ninh cho Hàn Quốc, đồng thời thúc đẩy hiện đại hóa liên minh theo hướng có đi có lại và hướng tới tương lai. Từ đó, hai quốc gia tiếp tục coi liên minh là trụ cột của hòa bình, an ninh và thịnh vượng trên bán đảo Triều Tiên cũng như tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chính quyền Trump cũng nhấn mạnh cam kết bảo vệ Hàn Quốc thông qua sự hiện diện lâu dài của Lực lượng quân đội Mỹ tại Hàn Quốc, tái khẳng định hỗ trợ đồng minh nâng cao khả năng răn đe toàn diện (bao gồm tăng cường năng lực hạt nhân) và cam kết tăng cường phối hợp thông qua Nhóm Tham vấn Hạt nhân.
Trên phương diện thương mại với Mỹ, Tổng thống Lee đã thành công ngăn mức thuế đối ứng dự kiến 25% của Mỹ đối với hàng hóa Hàn Quốc và đưa mức áp dụng xuống 15%. Thuế theo mục 232 đối với ô tô và linh kiện ô tô Hàn Quốc cũng được điều chỉnh về 15%. Đối với một nền kinh tế mở có độ phụ thuộc xuất khẩu và coi ngành ô tô là một trong những trụ cột xuất khẩu, việc “thoát” mức thuế 25% đã giúp Hyundai, Kia và mạng lưới cung ứng của Hàn Quốc tránh được một cú sốc lớn.
Cùng với đó, Hàn Quốc và Mỹ đã mở rộng hợp tác kinh tế và an ninh sang những lĩnh vực chiến lược khác như đóng tàu năng lượng hạt nhân, bán dẫn, AI và khoáng sản thiết yếu. Khuôn khổ hợp tác đầu tư bao gồm 150 tỷ USD đầu tư vào hợp tác đóng tàu và 200 tỷ USD đầu tư bổ sung theo Biên bản ghi nhớ về đầu tư chiến lược. Đặc biệt trong lĩnh vực hạt nhân, Mỹ tuyên bố cho phép Hàn Quốc thực hiện làm giàu uranium và tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng vì mục đích hòa bình với điều kiện phù hợp với Hiệp định hợp tác hạt nhân Hàn - Mỹ và yêu cầu pháp lý của Mỹ. Washington cũng chính thức phê duyệt kế hoạch của Hàn Quốc về việc phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và cam kết tiếp tục phối hợp về các điều kiện triển khai, trong đó có phương án cung cấp nhiên liệu.
Nhìn chung, Tổng thống Lee Jae-myung đã thành công gắn những lợi thế công nghiệp của Hàn Quốc với những nhu cầu mà Mỹ khó có thể tự đáp ứng, đặc biệt là đóng tàu và sản xuất công nghệ cao. Đồng thời, thay vì chỉ đứng dưới “ô bảo hộ an ninh” của Washington, Seoul đã chứng minh khả năng đóng góp trực tiếp vào quá trình phát triển công nghệ và củng cố năng lực quốc phòng của Mỹ, từ đó nâng cao vị thế của đất nước trong liên minh với Mỹ.
Thứ ba, Hàn Quốc đạt được nhiều tiến triển trong việc phục hồi quan hệ với Trung Quốc. Trong năm đầu của chính quyền Lee Jae-myung, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham dự Hội nghị Cấp cao APEC tại Gyeongju, đồng thời thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Hàn Quốc sau 11 năm. Chỉ hơn 2 tháng sau, Tổng thống Lee thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc sau 9 năm. Việc hai nguyên thủ tiến hành các chuyến thăm cấp nhà nước lẫn nhau trong một khoảng thời gian ngắn cho thấy cả Seoul và Bắc Kinh đều có quyết tâm chính trị trong việc thúc đẩy bình thường hóa quan hệ vốn đã trở nên trì trệ từ sau sự kiện THAAD 2016.
Trong chuyến thăm tới Bắc Kinh, Tổng thống Lee Jae-myung cũng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhất là về hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Sự có mặt của nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc như Samsung, SK, Hyundai cho thấy chuyến thăm này không chỉ nhằm khôi phục đối thoại chính trị mà còn hướng tới tái thiết quan hệ kinh tế thực chất giữa hai nước. Đồng thời, hai quốc gia Đông Bắc Á đã ký nhiều biên bản ghi nhớ gồm các thỏa thuận về hàng tiêu dùng, nội dung văn hóa - giải trí, chuỗi cung ứng và công nghệ. Cùng với đó, hai bên cam kết thúc đẩy du lịch và giao lưu nhân dân, qua đó từng bước khôi phục trao đổi văn hóa - xã hội.
Về an ninh, Tổng thống Lee Jae-myung đã đề nghị phía Trung Quốc hỗ trợ làm trung gian nhằm nối lại đối thoại với Triều Tiên trong bối cảnh các kênh liên lạc giữa Seoul và Bình Nhưỡng gần như bị đình trệ hoàn toàn trong những năm qua. Mặc dù chưa đạt kết quả cụ thể, song đề nghị này vẫn có ý nghĩa to lớn đối với tương lai của quan hệ liên Triều vì Trung Quốc là quốc gia có ảnh hưởng đáng kể lên Triều Tiên.
Nhìn chung, thông qua những thành tựu cả về chính trị, kinh tế và an ninh, Hàn Quốc đánh giá quan hệ Hàn - Trung đang được “khôi phục toàn diện” dựa trên nền tảng lòng tin giữa hai nhà lãnh đạo. Sự cải thiện quan hệ này giúp mở rộng không gian ngoại giao của Hàn Quốc khi quốc gia này tiếp tục coi liên minh Hàn - Mỹ là nền tảng duy trì an ninh, đồng thời cũng tìm cách hợp tác với Trung Quốc theo từng lĩnh vực, không để cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung cản trở hợp tác kinh tế Hàn - Trung.
Hàn Quốc là quốc gia có quan hệ lợi ích sâu sắc với cả Mỹ và Trung Quốc. Trong khi Trung Quốc vẫn là một thị trường xuất khẩu lớn nhất (chiếm 18.4% tổng xuất khẩu của Hàn Quốc năm 2025) và là mắt xích chuỗi cung ứng quan trọng, thì Mỹ giữ vai trò chủ chốt đối với an ninh, công nghệ và đầu tư của Hàn Quốc. Vì vậy, việc ngả tuyệt đối về Trung Quốc hay Mỹ đều có thể khiến Hàn Quốc tổn hại. Viện Nghiên cứu Kinh tế Hàn Quốc tại Mỹ (KEI) gọi chiến lược duy trì liên minh về an ninh với Mỹ nhưng đồng thời phát triển quan hệ kinh tế với Trung Quốc là “tối đa hóa không gian chiến lược” (maximum flexibility).
Thứ tư, Hàn Quốc duy trì đà cải thiện quan hệ với Nhật Bản. Với những phát ngôn cứng rắn về Nhật Bản liên quan đến vấn đề lịch sử, giới chính trị và truyền thông Nhật Bản dự đoán Tổng thống Lee sẽ đảo ngược chính sách hòa giải của chính quyền tiền nhiệm. Tuy nhiên, sau khi nhậm chức, chính quyền Lee không đối đầu toàn diện mà lựa chọn các tiếp cận “hai hướng” (투트랙 원칙) khi tuyên bố rằng “Những lĩnh vực cần hợp tác thì vẫn hợp tác; những vấn đề cần làm rõ trách nhiệm thì sẽ tiếp tục làm rõ, còn những vấn đề cần xác minh thì sẽ tiếp tục xác minh”. Nói ngắn gọn, Hàn Quốc vẫn giữ nguyên lập trường cứng rắn với Nhật Bản về những vấn đề lịch sử hay lãnh thổ, song tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực có lợi ích chiến lược chung.
Vào tháng 8/2025, Tổng thống Lee có chuyến thăm Nhật Bản trước khi sang Mỹ. Đây là lần đầu tiên kể từ khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao (năm 1965), một tổng thống Hàn Quốc chọn Nhật Bản làm quốc gia đầu tiên cho chuyến thăm song phương sau khi nhậm chức. Điều này cho thấy Seoul coi quan hệ với Tokyo là một trụ cột riêng và quan trọng chứ không chỉ là một nhánh trong liên minh với Washington. Cùng với đó, chính quyền Lee tiếp tục duy trì tiếp xúc cấp cao và cải thiện quan hệ với Nhật Bản ngay cả sau khi bà Takaichi Sanae lên nắm quyền thủ tướng. Đồng thời, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng khẳng định tăng cường hợp tác sâu rộng hơn trong nhiều lĩnh vực có lợi ích chung như an ninh, kinh tế, chuỗi cung ứng, năng lượng và công nghệ.
Việc tiếp tục cải thiện quan hệ với Nhật Bản là một bước đi tất yếu đối với Hàn Quốc vì điều này giúp Seoul mở rộng không gian chiến lược trước những bước đi “khó đoán” của Mỹ dưới thời Trump 2.0, nhất là khi Mỹ liên tục yêu cầu các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng đối với các vấn đề khu vực. Vì vậy, hợp tác Hàn - Nhật có thể giúp nâng cao quyền tự chủ và khả năng hành động của mỗi nước, đồng thời duy trì chuỗi cung ứng của khu vực. Nhìn chung, việc hai nước duy trì quan hệ với Washington, đồng thời củng cố quan hệ với các đối tác cùng chí hướng có thể giúp bù đắp những khoảng trống đối ngoại do chính sách của Mỹ tạo ra.
Thứ năm, chính quyền đương nhiệm đã tổ chức thành công Hội nghị cấp cao APEC. Đây có thể được xem là dấu ấn đa phương rõ nét nhất trong năm đầu cầm quyền của Tổng thống Lee Jae-myung. Với tư cách là quốc gia chủ nhà và chủ tịch hội nghị, Hàn Quốc phải điều phối lợi ích của 21 thành viên trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, bên cạnh việc chính sách thuế quan của Mỹ và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc gây sức ép nặng nề lên trật tự thương mại khu vực. Hội nghị kết thúc với Tuyên bố Gyeongju trong đó nhấn mạnh khả năng kết nối, đổi mới và thịnh vượng. Điểm sáng là Seoul cũng đã định hình thành công các chương trình nghị sự về AI, bao gồm thúc đẩy Sáng kiến trí tuệ nhân tạo APEC giai đoạn 2026-2030 (APEC Artificial Intelligence Initiative 2026-2030). Việc cả Mỹ và Trung Quốc cùng tham gia một khuôn khổ chung về AI là một kết quả tích cực trong bối cảnh các chính sách về công nghệ của hai cường quốc đang có sự phân cực.
Thành công của Hàn Quốc tại APEC còn nằm ở việc quốc gia này củng cố hình ảnh “cầu nối” với tư cách cường quốc tầm trung (middle power). Mặc dù Hàn Quốc không có đủ nguồn lực để quyết định chiều hướng trật tự khu vực nhưng có đủ năng lực về công nghệ, kinh tế và năng lực ngoại giao để tạo không gian hợp tác trong các diễn đàn đa phương.
Hạn chế về đối ngoại
Hạn chế chủ yếu trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Lee Jae-myung là những nỗ lực giảm căng thẳng trong quan hệ liên Triều vẫn chưa tạo ra nhiều kết quả. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, chính quyền Lee đã ngừng hoạt động phát loa tuyên truyền chống Triều Tiên tại khu vực biên giới, tìm cách kiểm soát các tổ hoạt động thả truyền đơn sang phía Bắc và liên tục đề nghị khôi phục đối thoại liên Triều. Tuy nhiên, Bình Nhưỡng tuyên bố không quan tâm tới bất kỳ chính sách hay đề nghị hòa giải nào từ phía Seoul và cho rằng việc Hàn Quốc dừng loa phát thanh và rải truyền đơn chỉ là chấm dứt những hoạt động mà nước này vốn không nên tiến hành. Phía Triều Tiên cũng lập luận rằng chính sách của Seoul chưa thay đổi về bản chất so với chính quyền tiền nhiệm vì Hàn Quốc vẫn duy trì liên minh quân sự chặt chẽ với Mỹ. Tháng 7/2026, Bộ Thống nhất Hàn Quốc cho biết các kênh đối thoại chính thức giữa hai miền Triều Tiên đã bị đình trệ suốt 7 năm qua. Tình trạng “băng giá” này cho thấy những biện pháp giảm căng thẳng của chính quyền Lee chưa đủ để phá vỡ sự nghi hoặc và đưa Bình Nhưỡng trở lại đối thoại.
Vấn đề còn nằm ở việc các biện pháp xây dựng lòng tin của Seoul – chủ yếu nhằm làm giảm sức ép hoặc làm loại bỏ các yếu tố dễ gây xung đột – chưa tạo ra một động lực đủ lớn để Bình Nhưỡng thay đổi hành vi. Việc ngừng loa phát thanh hay hạn chế truyền đơn có thể giảm nguy cơ va chạm tại biên giới, song không tác động trực tiếp đến lợi ích chiến lược quan trọng nhất của Triều Tiên là duy trì kho vũ khí hạt nhân để đảm bảo an ninh của chế độ.
Đồng thời, khả năng tác động của Hàn Quốc còn bị suy giảm bởi quan hệ ngày càng chặt chẽ của Triều Tiên với Nga và Trung Quốc. Việc cung cấp binh sĩ và vũ khí cho Moscow giúp Bình Nhưỡng thu được nguồn lực kinh tế, hỗ trợ công nghệ và sự hậu thuẫn chính trị, qua đó giảm nhu cầu tìm kiếm viện trợ hoặc hợp tác kinh tế từ Seoul. Đồng thời, quan hệ với Bắc Kinh mang lại cho Bình Nhưỡng thị trường thương mại lớn khi chiếm gần 95% tổng kim ngạch thương mại cùng sự hỗ trợ về ngoại giao. Vì vậy, quan hệ gần gũi với Nga và Trung Quốc khiến lợi ích mà Bình Nhưỡng có thể nhận được từ việc đối thoại trực tiếp với Seoul trở nên hạn chế hơn, khiến Hàn Quốc có ít đòn bẩy về kinh tế lẫn ngoại giao để thúc đẩy Triều Tiên thay đổi tính toán chiến lược.
Ngoài ra, việc Hàn Quốc đề xuất xây dựng một “quan hệ hai quốc gia hòa bình hướng tới thống nhất” cũng gây tranh luận trong nội bộ quốc gia này, vì điều 3 Hiến pháp Cộng hòa Hàn Quốc quy định lãnh thổ nước này bao gồm toàn bộ bán đảo Triều Tiên và các đảo phụ thuộc. Vì vậy, những người phản đối cho rằng việc chính thức coi Triều Tiên là một quốc gia có chủ quyền riêng biệt có thể vi hiến. Viện Chiến lược An ninh quốc gia Hàn Quốc cho rằng cách tiếp cận này của Hàn Quốc có thể khiến hợp pháp hóa học thuyết “hai quốc gia thù địch” (“two hostile states” doctrine) mà Bình Nhưỡng theo đuổi từ cuối năm 2023. Đáng nói, học thuyết của Bình Nhưỡng không chỉ là “hai quốc gia” mà còn là “thù địch”, do đó, nếu Seoul chỉ tập trung giảm căng thẳng quan hệ song phương mà không xem xét kỹ lưỡng ý đồ lâu dài của Triều Tiên thì chính sách này có thể quá lý tưởng mà không phản ánh đầy đủ diễn biến trên thực tế.
***
Nhìn chung, sau hơn một năm cầm quyền, Tổng thống Lee Jae-myung đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc ổn định tình hình chính trị, hỗ trợ phục hồi kinh tế và khôi phục vai trò của Hàn Quốc trên trường quốc tế. Đường lối ngoại giao thực dụng giúp Seoul duy trì liên minh với Mỹ, cải thiện quan hệ với Trung Quốc và Nhật Bản, từ đó mở rộng không gian chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc. Tuy nhiên, phần lớn thành tựu hiện nay mới chủ yếu thể hiện ở khả năng xử lý khủng hoảng và thiết lập định hướng chính sách, trong khi những vấn đề như giá nhà, suy giảm dân số, sự phụ thuộc vào ngành bán dẫn và bế tắc trong quan hệ liên Triều vẫn còn đó. Vì vậy, năm đầu nhiệm kỳ có thể được đánh giá là giai đoạn ổn định và đặt nền móng cho sự phát triển về sau, nhưng hiệu quả lâu dài của chúng sẽ phụ thuộc vào khả năng chính quyền Lee chuyển các cam kết và kế hoạch thành những kết quả cụ thể và bền vững đối với nền kinh tế, đời sống người dân và vị thế chiến lược của Hàn Quốc.
Ngày 4/6/2025, Tổng thống Lee Jae-myung bước vào Nhà Xanh trong một bối cảnh đặc biệt. Cuộc bầu cử tổng thống sớm diễn ra sau khi cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol bị luận tội và phế truất vì cuộc khủng hoảng thiết quân luật cuối năm 2024. Kể từ đó, Hàn Quốc đối diện với sự chia rẽ chính trị sâu sắc, nhu cầu tiêu dùng trong nước giảm mạnh, Mỹ gây sức ép về thuế quan, Triều Tiên tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân, và cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung thêm phức tạp. Do đó, nhiệm vụ của chính quyền Lee không chỉ đơn thuần là điều hành một chính phủ mới mà còn phải ổn định lại nền kinh tế, ngăn chặn sự phân cực chính trị tiếp tục leo thang và khôi phục uy tín quốc tế của Hàn Quốc sau khủng hoảng chính trị nội bộ nghiêm trọng. Sau hơn một năm cầm quyền, Tổng thống Lee đã chèo lái Hàn Quốc ra sao, và chính quyền của ông đạt được những thành tựu cũng như gặp những hạn chế nào về đối nội và đối ngoại?
Thành tựu về đối nội
Thứ nhất, chính quyền Lee Jae-myung đã nỗ lực đưa Hàn Quốc trở lại quỹ đạo ổn định chính trị. Tổng thống Lee cầm quyền trong bối cảnh chính trị nước này đối mặt với khủng hoảng nặng nề sau tuyên bố thiết quân luật của cựu Tổng thống Yoon, trong khi đó, tình hình xã hội lại phân cực sâu sắc. Tuy nhiên, với việc nhanh chóng thực hiện bầu cử sớm, Hàn Quốc đã tránh được khoảng trống quyền lực kéo dài, duy trì hoạt động của bộ máy hành chính, và chuyển trọng tâm chính trị từ tranh chấp tính chính danh của chính quyền sang các vấn đề cải cách kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, kết quả bầu cử địa phương vào ngày 3/6 vừa qua cho thấy Tổng thống Lee vẫn nhận được sự ủng hộ to lớn sau một năm cầm quyền. Đảng Dân chủ giành chiến thắng tại 12 trong số 16 cuộc bầu cử thị trưởng và thống đốc của các địa phương, bao gồm một số khu vực vốn có truyền thống ủng hộ phe bảo thủ. Thành công này cho thấy người dân Hàn Quốc đánh giá cao khả năng ổn định đất nước của ông Lee sau khủng hoảng.
Thứ hai, chính quyền mới nhanh chóng phản ứng trước tình hình suy giảm kinh tế và hỗ trợ nhu cầu trong nước. Ngay trong những ngày đầu tiên của nhiệm kỳ, Tổng thống Lee đã xây dựng gói ứng phó kinh tế khẩn cấp trong bối cảnh tiêu dùng trì trệ, đầu tư xây dựng suy yếu và tâm lý kinh doanh bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng chính trị. Chính phủ sau đó triển khai ngân sách bổ sung 30,5 nghìn tỷ won trong năm 2025, bao gồm chương trình phiếu tiêu dùng từ 150-500 nghìn won cho người dân. Đến tháng 4 năm nay, Quốc hội tiếp tục thông qua ngân sách hơn 26 nghìn tỷ won nhằm hỗ trợ gia đình và doanh nghiệp trước khủng hoảng năng lượng và bất ổn quốc tế.
Kết quả là các chỉ số đầu năm 2026 cho thấy kinh tế Hàn Quốc đã có sự phục hồi. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý I /2026 tăng 1,7% so với quý trước. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) dự báo tăng trưởng cả năm 2026 đạt từ 2-2,6% và nhận định sự phục hồi được thúc đẩy bởi sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn, cũng như việc đầu tư và nhu cầu tiêu dùng trong nước được cải thiện.
Thứ ba, chính phủ tiếp tục đặt nền móng cho chiến lược tăng trưởng dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ cao. Chính quyền Tổng thống Lee xác định AI là một giải pháp chiến lược để ứng phó trước tình trạng suy giảm dân số và tăng trưởng trì trệ, qua đó đặt mục tiêu trở thành một trong ba cường quốc AI hàng đầu thế giới (cùng với Mỹ và Trung Quốc). Trong đó, chính phủ Hàn Quốc công bố kế hoạch thành lập quỹ đầu tư khoảng 100 nghìn tỷ won với sự tham gia của khu vực tư nhân để hỗ trợ phát triển AI, bán dẫn năng lượng, công nghệ sinh học và các ngành chiến lược khác. Nhìn chung, chính quyền Lee đang thành công trong việc xây dựng nguồn lực và định hướng cho sự phát triển của đất nước.
Hạn chế về đối nội
Thứ nhất, sự phục hồi kinh tế của Hàn Quốc còn phụ thuộc nhiều vào chất bán dẫn và chi tiêu công. Như đã phân tích ở trên, BOK dự báo năm 2026 Hàn Quốc có thể tăng trưởng từ 2-2,6% nhưng cũng nhấn mạnh rằng động lực đằng sau sự tăng trưởng này là nhờ ngành công nghiệp bán dẫn của đất nước đang ở một giai đoạn phát triển mạnh. Điều này có nghĩa là, tăng trưởng chưa thực sự phản ánh đầy đủ quá trình phục hồi của các doanh nghiệp nhỏ, dịch vụ địa phương và thu nhập của các gia đình.
Sự phụ thuộc vào nhiều “ông lớn” như Samsung, SK và nhu cầu về bộ nhớ AI có thể khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các chu kỳ công nghệ. Các tập đoàn lớn của Hàn Quốc đã công bố kế hoạch đầu tư lớn nhằm mở rộng năng lực sản xuất chip, nhưng giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng đầu tư quá nhanh có thể dẫn tới dư thừa nếu nhu cầu về AI giảm.
Ngoài ra, chính sách phiếu tiêu dùng cũng sẽ có nhiều giới hạn. Chính sách phiếu tiêu dùng có thể hỗ trợ doanh thu cho các doanh nghiệp nhỏ lẻ, giảm áp lực ngắn hạn cho các hộ gia đình nhưng không trực tiếp nâng cao năng suất, giải quyết tình trạng thiếu nhân lực hoặc cải thiện khả năng cạnh tranh của dịch vụ trong nước. Do đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng để có thể nâng mục tiêu tăng trưởng lên 3%, Hàn Quốc cần cải cách năng suất và thị trường lao động, cũng như cải thiện phân bổ về vốn và lao động một cách toàn diện hơn.
Thứ hai, hạn chế về vấn đề nhà ở cũng trở nên rõ rệt. Chính phủ đã áp dụng nhiều đợt siết tín dụng, trong đó giảm tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản tại các khu vực đắt đỏ như Gangnam hay Yongsan từ 50% xuống 40%, đồng thời tuyên bố sẽ sử dụng đất của các doanh nghiệp nhà nước để tăng nguồn cung và đơn giản hóa quá trình tái thiết chung cư. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với người dân sẽ dễ dàng tiếp cận nhà ở hơn, vì nguồn cung nhà ở chưa thể tăng nhanh và việc giới hạn khoản vay có thể khiến nhiều người có ít vốn dự trữ chịu tác động mạnh mẽ.
BOK cảnh báo rằng giá nhà tại Seoul tiếp tục tăng, trong khi tỷ lệ giá nhà trên thu nhập của người dân đã vượt nhiều thành phố lớn trên thế giới như London hay Sydney. Cũng có phân tích cho rằng mặc dù Đảng dân chủ của Tổng thống Lee giành chiến thắng tại đại đa số địa phương nhưng lại thua tại Seoul phần nhiều là do người dân bất mãn với chính sách nhà ở của chính phủ.
Thứ ba là vấn đề về cơ cấu dân số và năng suất lao động chưa được giải quyết. Mặc dù số trẻ sinh ra năm 2025 tăng nhưng tổng tỷ suất sinh khoảng 0,8 vẫn là một mức sinh thấp. Số người chết tiếp tục vượt số trẻ được sinh ra đồng nghĩa dân số tự nhiên của Hàn Quốc vẫn bị thu hẹp. OECD chỉ ra nguyên nhân của cuộc khủng hoảng sinh sản tại quốc gia này không chỉ là do thiếu trợ cấp mà còn ở sự xung đột giữa sự nghiệp và gia đình, thời gian làm việc dài, phân chia trách nhiệm chăm sóc không cân bằng và chi phí nuôi dạy con ở mức cao.
Để có thể giải quyết được vấn đề tỷ lệ sinh, chính quyền Lee Jae-myung cần một chính sách toàn diện, trong đó cần ưu tiên cho vấn đề lao động. Mặc dù Tổng thống Lee đã đề xuất tuần làm việc 4,5 ngày, nâng tuổi nghỉ hưu và giảm thời gian làm việc xuống mức trung bình của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nhưng sau một năm tuyên bố, phần lớn chương trình mới ở giai đoạn thí điểm hoặc xây dựng chính sách.
Thành tựu về đối ngoại
Thứ nhất, chính quyền Lee đã thành công bình thường hóa hoạt động ngoại giao và khôi phục uy tín quốc tế của Hàn Quốc. Có thể khẳng định rằng đây là thành tựu lớn nhất về mặt đối ngoại trong năm đầu Tổng thống Lee cầm quyền. Sau tuyên bố thiết quân luật bất hợp pháp ngày 3/12/2024, Hàn Quốc đã trải qua một tình thế khó khăn khi vừa rơi vào tình trạng khủng hoảng chính trị nội bộ, vừa đánh mất vai trò lãnh đạo về đối ngoại. Đặc biệt, trong khoảng thời gian 6 tháng khủng hoảng, trên trường quốc tế đã xảy ra nhiều biến động to lớn, trong đó có việc Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Giữa bối cảnh đó, ngoại giao Hàn Quốc đã gặp nhiều khó khăn trong việc bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia.
Tuy nhiên sau đó, Hàn Quốc đã giải quyết thành công cuộc khủng hoảng chính trị thông qua các cơ chế của Hiến pháp, từ quyết định dỡ bỏ thiết quân luật của Quốc hội, thủ tục luận tội và phán quyết bãi nhiệm của Tòa án Hiến pháp đến cuộc bầu cử Tổng thống sớm. Quá trình này còn được tác động từ các cuộc biểu tình ôn hòa của người dân Hàn Quốc, điều mà Tổng thống Lee gọi là “cuộc cách mạng ánh sáng” (빛의 혁명) trong diễn văn nhậm chức năm 2025.
Chỉ 12 ngày sau khi nhậm chức, Tổng thống Lee Jae-myung đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 – sự kiện này như một lời tuyên bố với cộng đồng quốc tế rằng: “Hàn Quốc đã trở lại” (Korea Is Back). Cùng với đó, trong hơn một năm cầm quyền, thông qua việc tổ chức các cuộc gặp thượng đỉnh song phương với các quốc gia chủ chốt như Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc cũng như tham dự và tổ chức các hội nghị và diễn đàn đa phương như Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Hội nghị cấp cao Hàn Quốc - ASEAN, Hội nghị cấp cao APEC và Hội nghị Thượng đỉnh G20, chính quyền Lee Jae-myung đã góp phần bình thường hóa các hoạt động ngoại giao của Hàn Quốc và nâng cao vị thế quốc gia. Đặc biệt, tại Hội nghị của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lần thứ 80, Lee đã tuyên bố rằng “Cộng hòa Hàn Quốc đã vượt qua cuộc khủng hoảng dân chủ và trở lại trường quốc tế với tư cách là một đối tác đáng tin cậy” để khẳng định uy tín quốc tế của Hàn Quốc tại một tổ chức đa phương lớn nhất toàn cầu.
Thứ hai, chính quyền Lee đã thúc đẩy quan hệ với Mỹ và hạn chế thiệt hại từ những chính sách thuế quan từ Mỹ. Một trong những thử thách lớn nhất đối với chính quyền Lee Jae-myung là xử lý quan hệ Hàn - Mỹ dưới thời của Tổng thống Donald Trump 2.0 trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép về thuế quan, đầu tư, chi tiêu quốc phòng và yêu cầu một vai trò lớn hơn từ các đồng minh tại Đông Á. Trước khi nhậm chức, Tổng thống Lee thường bị đảng đối lập mô tả là có xu hướng “hoài nghi” đối với Mỹ và “xích gần” hơn với Trung Quốc.
Tuy nhiên, trong năm đầu nhiệm kỳ, ông không tìm cách “thoát Mỹ”, mà thay vào đó tiếp tục coi liên minh Hàn - Mỹ là nền tảng an ninh cho Hàn Quốc, đồng thời thúc đẩy hiện đại hóa liên minh theo hướng có đi có lại và hướng tới tương lai. Từ đó, hai quốc gia tiếp tục coi liên minh là trụ cột của hòa bình, an ninh và thịnh vượng trên bán đảo Triều Tiên cũng như tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chính quyền Trump cũng nhấn mạnh cam kết bảo vệ Hàn Quốc thông qua sự hiện diện lâu dài của Lực lượng quân đội Mỹ tại Hàn Quốc, tái khẳng định hỗ trợ đồng minh nâng cao khả năng răn đe toàn diện (bao gồm tăng cường năng lực hạt nhân) và cam kết tăng cường phối hợp thông qua Nhóm Tham vấn Hạt nhân.
Trên phương diện thương mại với Mỹ, Tổng thống Lee đã thành công ngăn mức thuế đối ứng dự kiến 25% của Mỹ đối với hàng hóa Hàn Quốc và đưa mức áp dụng xuống 15%. Thuế theo mục 232 đối với ô tô và linh kiện ô tô Hàn Quốc cũng được điều chỉnh về 15%. Đối với một nền kinh tế mở có độ phụ thuộc xuất khẩu và coi ngành ô tô là một trong những trụ cột xuất khẩu, việc “thoát” mức thuế 25% đã giúp Hyundai, Kia và mạng lưới cung ứng của Hàn Quốc tránh được một cú sốc lớn.
Cùng với đó, Hàn Quốc và Mỹ đã mở rộng hợp tác kinh tế và an ninh sang những lĩnh vực chiến lược khác như đóng tàu năng lượng hạt nhân, bán dẫn, AI và khoáng sản thiết yếu. Khuôn khổ hợp tác đầu tư bao gồm 150 tỷ USD đầu tư vào hợp tác đóng tàu và 200 tỷ USD đầu tư bổ sung theo Biên bản ghi nhớ về đầu tư chiến lược. Đặc biệt trong lĩnh vực hạt nhân, Mỹ tuyên bố cho phép Hàn Quốc thực hiện làm giàu uranium và tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng vì mục đích hòa bình với điều kiện phù hợp với Hiệp định hợp tác hạt nhân Hàn - Mỹ và yêu cầu pháp lý của Mỹ. Washington cũng chính thức phê duyệt kế hoạch của Hàn Quốc về việc phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và cam kết tiếp tục phối hợp về các điều kiện triển khai, trong đó có phương án cung cấp nhiên liệu.
Nhìn chung, Tổng thống Lee Jae-myung đã thành công gắn những lợi thế công nghiệp của Hàn Quốc với những nhu cầu mà Mỹ khó có thể tự đáp ứng, đặc biệt là đóng tàu và sản xuất công nghệ cao. Đồng thời, thay vì chỉ đứng dưới “ô bảo hộ an ninh” của Washington, Seoul đã chứng minh khả năng đóng góp trực tiếp vào quá trình phát triển công nghệ và củng cố năng lực quốc phòng của Mỹ, từ đó nâng cao vị thế của đất nước trong liên minh với Mỹ.
Thứ ba, Hàn Quốc đạt được nhiều tiến triển trong việc phục hồi quan hệ với Trung Quốc. Trong năm đầu của chính quyền Lee Jae-myung, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham dự Hội nghị Cấp cao APEC tại Gyeongju, đồng thời thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Hàn Quốc sau 11 năm. Chỉ hơn 2 tháng sau, Tổng thống Lee thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc sau 9 năm. Việc hai nguyên thủ tiến hành các chuyến thăm cấp nhà nước lẫn nhau trong một khoảng thời gian ngắn cho thấy cả Seoul và Bắc Kinh đều có quyết tâm chính trị trong việc thúc đẩy bình thường hóa quan hệ vốn đã trở nên trì trệ từ sau sự kiện THAAD 2016.
Trong chuyến thăm tới Bắc Kinh, Tổng thống Lee Jae-myung cũng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhất là về hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Sự có mặt của nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc như Samsung, SK, Hyundai cho thấy chuyến thăm này không chỉ nhằm khôi phục đối thoại chính trị mà còn hướng tới tái thiết quan hệ kinh tế thực chất giữa hai nước. Đồng thời, hai quốc gia Đông Bắc Á đã ký nhiều biên bản ghi nhớ gồm các thỏa thuận về hàng tiêu dùng, nội dung văn hóa - giải trí, chuỗi cung ứng và công nghệ. Cùng với đó, hai bên cam kết thúc đẩy du lịch và giao lưu nhân dân, qua đó từng bước khôi phục trao đổi văn hóa - xã hội.
Về an ninh, Tổng thống Lee Jae-myung đã đề nghị phía Trung Quốc hỗ trợ làm trung gian nhằm nối lại đối thoại với Triều Tiên trong bối cảnh các kênh liên lạc giữa Seoul và Bình Nhưỡng gần như bị đình trệ hoàn toàn trong những năm qua. Mặc dù chưa đạt kết quả cụ thể, song đề nghị này vẫn có ý nghĩa to lớn đối với tương lai của quan hệ liên Triều vì Trung Quốc là quốc gia có ảnh hưởng đáng kể lên Triều Tiên.
Nhìn chung, thông qua những thành tựu cả về chính trị, kinh tế và an ninh, Hàn Quốc đánh giá quan hệ Hàn - Trung đang được “khôi phục toàn diện” dựa trên nền tảng lòng tin giữa hai nhà lãnh đạo. Sự cải thiện quan hệ này giúp mở rộng không gian ngoại giao của Hàn Quốc khi quốc gia này tiếp tục coi liên minh Hàn - Mỹ là nền tảng duy trì an ninh, đồng thời cũng tìm cách hợp tác với Trung Quốc theo từng lĩnh vực, không để cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung cản trở hợp tác kinh tế Hàn - Trung.
Hàn Quốc là quốc gia có quan hệ lợi ích sâu sắc với cả Mỹ và Trung Quốc. Trong khi Trung Quốc vẫn là một thị trường xuất khẩu lớn nhất (chiếm 18.4% tổng xuất khẩu của Hàn Quốc năm 2025) và là mắt xích chuỗi cung ứng quan trọng, thì Mỹ giữ vai trò chủ chốt đối với an ninh, công nghệ và đầu tư của Hàn Quốc. Vì vậy, việc ngả tuyệt đối về Trung Quốc hay Mỹ đều có thể khiến Hàn Quốc tổn hại. Viện Nghiên cứu Kinh tế Hàn Quốc tại Mỹ (KEI) gọi chiến lược duy trì liên minh về an ninh với Mỹ nhưng đồng thời phát triển quan hệ kinh tế với Trung Quốc là “tối đa hóa không gian chiến lược” (maximum flexibility).
Thứ tư, Hàn Quốc duy trì đà cải thiện quan hệ với Nhật Bản. Với những phát ngôn cứng rắn về Nhật Bản liên quan đến vấn đề lịch sử, giới chính trị và truyền thông Nhật Bản dự đoán Tổng thống Lee sẽ đảo ngược chính sách hòa giải của chính quyền tiền nhiệm. Tuy nhiên, sau khi nhậm chức, chính quyền Lee không đối đầu toàn diện mà lựa chọn các tiếp cận “hai hướng” (투트랙 원칙) khi tuyên bố rằng “Những lĩnh vực cần hợp tác thì vẫn hợp tác; những vấn đề cần làm rõ trách nhiệm thì sẽ tiếp tục làm rõ, còn những vấn đề cần xác minh thì sẽ tiếp tục xác minh”. Nói ngắn gọn, Hàn Quốc vẫn giữ nguyên lập trường cứng rắn với Nhật Bản về những vấn đề lịch sử hay lãnh thổ, song tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực có lợi ích chiến lược chung.
Vào tháng 8/2025, Tổng thống Lee có chuyến thăm Nhật Bản trước khi sang Mỹ. Đây là lần đầu tiên kể từ khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao (năm 1965), một tổng thống Hàn Quốc chọn Nhật Bản làm quốc gia đầu tiên cho chuyến thăm song phương sau khi nhậm chức. Điều này cho thấy Seoul coi quan hệ với Tokyo là một trụ cột riêng và quan trọng chứ không chỉ là một nhánh trong liên minh với Washington. Cùng với đó, chính quyền Lee tiếp tục duy trì tiếp xúc cấp cao và cải thiện quan hệ với Nhật Bản ngay cả sau khi bà Takaichi Sanae lên nắm quyền thủ tướng. Đồng thời, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng khẳng định tăng cường hợp tác sâu rộng hơn trong nhiều lĩnh vực có lợi ích chung như an ninh, kinh tế, chuỗi cung ứng, năng lượng và công nghệ.
Việc tiếp tục cải thiện quan hệ với Nhật Bản là một bước đi tất yếu đối với Hàn Quốc vì điều này giúp Seoul mở rộng không gian chiến lược trước những bước đi “khó đoán” của Mỹ dưới thời Trump 2.0, nhất là khi Mỹ liên tục yêu cầu các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng đối với các vấn đề khu vực. Vì vậy, hợp tác Hàn - Nhật có thể giúp nâng cao quyền tự chủ và khả năng hành động của mỗi nước, đồng thời duy trì chuỗi cung ứng của khu vực. Nhìn chung, việc hai nước duy trì quan hệ với Washington, đồng thời củng cố quan hệ với các đối tác cùng chí hướng có thể giúp bù đắp những khoảng trống đối ngoại do chính sách của Mỹ tạo ra.
Thứ năm, chính quyền đương nhiệm đã tổ chức thành công Hội nghị cấp cao APEC. Đây có thể được xem là dấu ấn đa phương rõ nét nhất trong năm đầu cầm quyền của Tổng thống Lee Jae-myung. Với tư cách là quốc gia chủ nhà và chủ tịch hội nghị, Hàn Quốc phải điều phối lợi ích của 21 thành viên trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, bên cạnh việc chính sách thuế quan của Mỹ và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc gây sức ép nặng nề lên trật tự thương mại khu vực. Hội nghị kết thúc với Tuyên bố Gyeongju trong đó nhấn mạnh khả năng kết nối, đổi mới và thịnh vượng. Điểm sáng là Seoul cũng đã định hình thành công các chương trình nghị sự về AI, bao gồm thúc đẩy Sáng kiến trí tuệ nhân tạo APEC giai đoạn 2026-2030 (APEC Artificial Intelligence Initiative 2026-2030). Việc cả Mỹ và Trung Quốc cùng tham gia một khuôn khổ chung về AI là một kết quả tích cực trong bối cảnh các chính sách về công nghệ của hai cường quốc đang có sự phân cực.
Thành công của Hàn Quốc tại APEC còn nằm ở việc quốc gia này củng cố hình ảnh “cầu nối” với tư cách cường quốc tầm trung (middle power). Mặc dù Hàn Quốc không có đủ nguồn lực để quyết định chiều hướng trật tự khu vực nhưng có đủ năng lực về công nghệ, kinh tế và năng lực ngoại giao để tạo không gian hợp tác trong các diễn đàn đa phương.
Hạn chế về đối ngoại
Hạn chế chủ yếu trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Lee Jae-myung là những nỗ lực giảm căng thẳng trong quan hệ liên Triều vẫn chưa tạo ra nhiều kết quả. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, chính quyền Lee đã ngừng hoạt động phát loa tuyên truyền chống Triều Tiên tại khu vực biên giới, tìm cách kiểm soát các tổ hoạt động thả truyền đơn sang phía Bắc và liên tục đề nghị khôi phục đối thoại liên Triều. Tuy nhiên, Bình Nhưỡng tuyên bố không quan tâm tới bất kỳ chính sách hay đề nghị hòa giải nào từ phía Seoul và cho rằng việc Hàn Quốc dừng loa phát thanh và rải truyền đơn chỉ là chấm dứt những hoạt động mà nước này vốn không nên tiến hành. Phía Triều Tiên cũng lập luận rằng chính sách của Seoul chưa thay đổi về bản chất so với chính quyền tiền nhiệm vì Hàn Quốc vẫn duy trì liên minh quân sự chặt chẽ với Mỹ. Tháng 7/2026, Bộ Thống nhất Hàn Quốc cho biết các kênh đối thoại chính thức giữa hai miền Triều Tiên đã bị đình trệ suốt 7 năm qua. Tình trạng “băng giá” này cho thấy những biện pháp giảm căng thẳng của chính quyền Lee chưa đủ để phá vỡ sự nghi hoặc và đưa Bình Nhưỡng trở lại đối thoại.
Vấn đề còn nằm ở việc các biện pháp xây dựng lòng tin của Seoul – chủ yếu nhằm làm giảm sức ép hoặc làm loại bỏ các yếu tố dễ gây xung đột – chưa tạo ra một động lực đủ lớn để Bình Nhưỡng thay đổi hành vi. Việc ngừng loa phát thanh hay hạn chế truyền đơn có thể giảm nguy cơ va chạm tại biên giới, song không tác động trực tiếp đến lợi ích chiến lược quan trọng nhất của Triều Tiên là duy trì kho vũ khí hạt nhân để đảm bảo an ninh của chế độ.
Đồng thời, khả năng tác động của Hàn Quốc còn bị suy giảm bởi quan hệ ngày càng chặt chẽ của Triều Tiên với Nga và Trung Quốc. Việc cung cấp binh sĩ và vũ khí cho Moscow giúp Bình Nhưỡng thu được nguồn lực kinh tế, hỗ trợ công nghệ và sự hậu thuẫn chính trị, qua đó giảm nhu cầu tìm kiếm viện trợ hoặc hợp tác kinh tế từ Seoul. Đồng thời, quan hệ với Bắc Kinh mang lại cho Bình Nhưỡng thị trường thương mại lớn khi chiếm gần 95% tổng kim ngạch thương mại cùng sự hỗ trợ về ngoại giao. Vì vậy, quan hệ gần gũi với Nga và Trung Quốc khiến lợi ích mà Bình Nhưỡng có thể nhận được từ việc đối thoại trực tiếp với Seoul trở nên hạn chế hơn, khiến Hàn Quốc có ít đòn bẩy về kinh tế lẫn ngoại giao để thúc đẩy Triều Tiên thay đổi tính toán chiến lược.
Ngoài ra, việc Hàn Quốc đề xuất xây dựng một “quan hệ hai quốc gia hòa bình hướng tới thống nhất” cũng gây tranh luận trong nội bộ quốc gia này, vì điều 3 Hiến pháp Cộng hòa Hàn Quốc quy định lãnh thổ nước này bao gồm toàn bộ bán đảo Triều Tiên và các đảo phụ thuộc. Vì vậy, những người phản đối cho rằng việc chính thức coi Triều Tiên là một quốc gia có chủ quyền riêng biệt có thể vi hiến. Viện Chiến lược An ninh quốc gia Hàn Quốc cho rằng cách tiếp cận này của Hàn Quốc có thể khiến hợp pháp hóa học thuyết “hai quốc gia thù địch” (“two hostile states” doctrine) mà Bình Nhưỡng theo đuổi từ cuối năm 2023. Đáng nói, học thuyết của Bình Nhưỡng không chỉ là “hai quốc gia” mà còn là “thù địch”, do đó, nếu Seoul chỉ tập trung giảm căng thẳng quan hệ song phương mà không xem xét kỹ lưỡng ý đồ lâu dài của Triều Tiên thì chính sách này có thể quá lý tưởng mà không phản ánh đầy đủ diễn biến trên thực tế.
***
Nhìn chung, sau hơn một năm cầm quyền, Tổng thống Lee Jae-myung đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc ổn định tình hình chính trị, hỗ trợ phục hồi kinh tế và khôi phục vai trò của Hàn Quốc trên trường quốc tế. Đường lối ngoại giao thực dụng giúp Seoul duy trì liên minh với Mỹ, cải thiện quan hệ với Trung Quốc và Nhật Bản, từ đó mở rộng không gian chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc. Tuy nhiên, phần lớn thành tựu hiện nay mới chủ yếu thể hiện ở khả năng xử lý khủng hoảng và thiết lập định hướng chính sách, trong khi những vấn đề như giá nhà, suy giảm dân số, sự phụ thuộc vào ngành bán dẫn và bế tắc trong quan hệ liên Triều vẫn còn đó. Vì vậy, năm đầu nhiệm kỳ có thể được đánh giá là giai đoạn ổn định và đặt nền móng cho sự phát triển về sau, nhưng hiệu quả lâu dài của chúng sẽ phụ thuộc vào khả năng chính quyền Lee chuyển các cam kết và kế hoạch thành những kết quả cụ thể và bền vững đối với nền kinh tế, đời sống người dân và vị thế chiến lược của Hàn Quốc.
Từ khoá: Hàn Quốc Lee Jae-myung Mỹ Trung Quốc Triều Tiên ngoại giao đa phương đối nội
