Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2025: Phép thử cho ngoại giao “linh hoạt thực dụng” của chính quyền Lee Jae-myung
Với sự tham dự của các nhà lãnh đạo Donald Trump, Tập Cận Bình và có thể là Vladimir Putin, Hội nghị APEC có thể chứng kiến nhiều cuộc họp bên lề quan trọng.
Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) 2025, dự kiến khai mạc ngày 31/10 tại thành phố Gyeongju (Hàn Quốc), đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Nguyên nhân không chỉ bởi đây là lần đầu tiên sau 20 năm Hàn Quốc đảm nhận vai trò chủ nhà kể từ APEC 2005, mà còn bởi việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận tham dự. Về phía Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình chưa đưa ra phản hồi chính thức, song việc Trump tuyên bố rằng sẽ có cuộc đối thoại song phương bên lề APEC 2025 với ông Tập cho thấy khả năng lãnh đạo Bắc Kinh dự hội nghị là rất lớn. Bên cạnh đó, hãng thông tấn Nga TASS cho biết Hàn Quốc cũng đã gửi lời mời tới Tổng thống Nga Vladimir Putin, và phía Nga vẫn để ngỏ khả năng tham dự.
Nếu hội nghị năm nay quy tụ các nhà lãnh đạo từ Mỹ, Trung Quốc, và có thể cả Nga, chính quyền Lee Jae-myung sẽ gặt hái một thành tựu ngoại giao đáng kể, góp phần củng cố vị thế của Hàn Quốc như một “cầu nối Đông-Tây” và khẳng định nỗ lực đưa đất nước trở lại trạng thái ổn định và thịnh vượng, vốn bị lu mờ bởi những khủng hoảng chính trị, kinh tế và xã hội trong thời gian qua.
Kỳ vọng gì từ Hội nghị APEC 2025?
Trước thềm hội nghị, có ba vấn đề lớn cần được quan tâm. Thứ nhất là khả năng tiến triển trong quan hệ Mỹ - Trung thông qua khuôn khổ hội nghị. Thứ hai là triển vọng cải thiện và phát triển quan hệ song phương của Hàn Quốc với các cường quốc tham dự, đặc biệt là Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản. Thứ ba là tính khả thi của việc tái khởi động đàm phán Mỹ - Triều hoặc đối thoại liên Triều, trong trường hợp đại diện Mỹ, Trung Quốc và Nga đều hiện diện tại APEC 2025.
Đối với quan hệ Mỹ - Trung, việc Tổng thống Trump xác nhận tham dự đồng thời khẳng định sẽ gặp gỡ Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề hội nghị là một tín hiệu quan trọng. Nếu diễn ra, đây sẽ là lần đầu tiên sau 13 năm, lãnh đạo hai nước cùng hội ngộ tại Hàn Quốc, kể từ cuộc gặp giữa Tổng thống Barack Obama và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào tại Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Hạt nhân (Seoul Nuclear Security Summit) tháng 3/2012. Hơn nữa, nếu nhà lãnh đạo Trung Quốc tham dự hội nghị, hội nghị APEC 2025 sẽ còn là sự kiện đánh dấu cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa ông Trump và ông Tập sau hơn sáu năm, kể từ Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Osaka (6/2019), cũng như lần gặp đầu tiên kể từ khi ông Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai.
Với hàng loạt “dấu mốc lần đầu tiên” như vậy, sự kiện tháng 10 tại Gyeongju có thể xem như một “màn dạo đầu” mở ra triển vọng cho các chuyến thăm cấp cao tiếp theo, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đều cần cả kênh chính thức lẫn bên lề để thảo luận các vấn đề then chốt như thuế quan, xung đột thương mại và chuỗi cung ứng. Trước đó, hai bên cũng đã cho thấy thiện chí đối thoại thông qua một cuộc điện đàm được đánh giá là “rất hiệu quả” vào ngày 19/9. Do đó, có cơ sở để tin rằng nếu lãnh đạo hai bên tiến hành đối thoại, thì việc hạ nhiệt căng thẳng vẫn hứa hẹn.
Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung vẫn rất căng thẳng, Hàn Quốc chắc chắn là quốc gia chịu nhiều sức ép. Thất bại trong việc cân bằng quan hệ với hai cường quốc dưới thời chính quyền tiền nhiệm là một bài học đắt giá cho Tổng thống Lee Jae-myung. Với đường lối ngoại giao “linh hoạt thực dụng” (pragmatic flexibility), ông Lee đang hướng đến việc củng cố liên minh với Mỹ, song song với duy trì ổn định quan hệ với Trung Quốc. Nếu lãnh đạo của Washington và Bắc Kinh đều hiện diện tại Gyeongju, sự kiện này sẽ là cơ sở quan trọng giúp Hàn Quốc có hành động nhằm cụ thể hóa chiến lược cân bằng, đồng thời cải thiện quan hệ song phương với hai đối tác hàng đầu này.
Khác với các nhà lãnh đạo theo đường lối tự do trước đây như Roh Moo-hyun hay Moon Jae-in, Tổng thống Lee không tiếp cận Washington bằng lập trường “độc lập tương đối” (relative autonomy) hay tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc với Mỹ, những yếu tố từng gây ra căng thẳng trong quan hệ hai nước. Ngược lại, ông lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo và linh hoạt hơn, ưu tiên đối thoại bất chấp áp lực từ chính sách thuế quan của Mỹ. Việc tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Hàn - Mỹ vào tháng 8/2025 là một trong những thành công của chính quyền Lee Jae-myung, vừa góp phần củng cố liên minh, vừa giúp đạt được thỏa thuận giảm mức thuế áp lên hàng hóa xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ xuống còn 15%, thay vì 25% như dự kiến ban đầu.
Tuy nhiên, quan hệ đồng minh vẫn tiềm ẩn những thách thức nghiêm trọng. Thỏa thuận đầu tư trị giá 350 tỷ USD với Mỹ được ví như “quả bom nổ chậm”, có thể khiến Hàn Quốc rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính, nếu như không đi kèm với một hiệp định hoán đổi tiền tệ và các tính toán thận trọng. Hơn nữa, sự kiện 300 công dân Hàn Quốc bị bắt giữ sau cuộc đột kích lao động bất hợp pháp của chính quyền Mỹ vào đầu tháng 9/2025 đã khiến cho làn sóng “bài Mỹ” (anti-American sentiment) dâng cao trong nội bộ Hàn Quốc, làm tăng sức ép đối với quan hệ song phương.
Nếu Chủ tịch Tập Cận Bình tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2025 ở Hàn Quốc, việc này sẽ mang ý nghĩa biểu tượng, đánh dấu khả năng khởi đầu cho giai đoạn “tan băng” trong quan hệ Trung - Hàn. Trước đó, quan hệ hai nước đã lạnh nhạt dưới thời Tổng thống Yoon Seok-yeol do những chính sách có phần “thiên vị Mỹ” của ông. Tổng thống Yoon từng chỉ trích chính quyền của người tiền nhiệm Moon Jae-in là “thân Trung” (pro-China), đồng thời tuyên bố “sẽ có lập trường rõ ràng hơn đối với quan hệ Mỹ - Trung”. Hàn Quốc dưới thời Tổng thống Yoon hướng trọng tâm vào việc đẩy mạnh mối quan hệ đồng minh với Mỹ, đồng thời nỗ lực thúc đẩy hợp tác ba bên Mỹ - Nhật - Hàn. Tuyên bố chung Trại David vào tháng 8/2023 đã chỉ đích danh Trung Quốc là chủ thể thực hiện “các hành vi nguy hiểm và hung hăng” ở Biển Đông. Chính quyền Yoon thậm chí còn cáo buộc Bắc Kinh và Bình Nhưỡng đã can thiệp chính trị nhằm biện minh cho tuyên bố thiết quân luật vào tháng 12/2024. Song những cáo buộc này đã bị bác bỏ không chỉ bởi Trung Quốc mà còn bởi Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc, cơ quan đã luận tội ông Yoon vào tháng 4/2025.
Sự cẩn trọng của Tổng thống Lee thể hiện ở việc sau khi nhậm chức, ông đã chọn Nhật Bản là nơi đầu tiên để thực hiện chuyến viếng thăm, thay vì là Mỹ hay Trung Quốc. Tương tự Hàn Quốc, Nhật Bản cũng phải đối mặt với sức ép từ chính sách thuế quan của Mỹ, đồng thời chia sẻ những quan ngại chung về ổn định khu vực trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1965, một Tổng thống Hàn Quốc ưu tiên thăm Nhật Bản trước khi thăm Mỹ. Song song với việc chuẩn bị cho Hội nghị Thượng đỉnh với Tokyo (23/8) và Washington (25/8), ông Lee vẫn cử đoàn đặc phái viên do cựu Chủ tịch Quốc hội Park Byeong-seug dẫn đầu sang Bắc Kinh. Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung leo thang, chuỗi động thái này phản ánh chiến lược ngoại giao thận trọng và linh hoạt của chính quyền Lee: vừa duy trì đà hợp tác với Nhật Bản và Mỹ, vừa tránh khiêu khích Trung Quốc.
Một trong những ẩn số được trông đợi nhiều nhất tại Hội nghị APEC 2025 chính là khả năng Gyeongju trở thành “sân khấu” cho những cái bắt tay lịch sử, thậm chí mở ra triển vọng đối thoại liên Triều hay Mỹ - Triều. Hình ảnh cái bắt tay giữa Chủ tịch Hạ viện Woo Won-shik và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại lễ duyệt binh mừng 80 năm Ngày Chiến thắng của Trung Quốc hồi đầu tháng 9/2025 phần nào khơi dậy hy vọng cho đối thoại liên Triều.
Tuy nhiên, những động thái khiêu khích và cứng rắn gần đây của Triều Tiên, bất chấp những nỗ lực kêu gọi đối thoại từ phía Hàn Quốc, vẫn chưa hé lộ một triển vọng tích cực nào trong quan hệ liên Triều. Đặc biệt, theo những tuyên bố mới nhất từ phía Triều Tiên, quốc gia này tiếp tục chỉ trích công khai các cuộc tập trận Mỹ - Hàn, cũng như gọi “đường lối hòa giải” và kế hoạch phi hạt nhân hóa 3 giai đoạn của chính quyền Lee Jae-myung về cơ bản là “không có gì thay đổi” so với người tiền nhiệm. Đồng thời, Triều Tiên cũng tuyên bố hành động phi hạt nhân hóa là “vi hiến” và sẽ không từ bỏ vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, Triều Tiên vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Mỹ nếu quốc gia này “từ bỏ nỗi ám ảnh vô ích về phi hạt nhân hóa và thừa nhận thực tế, đồng thời tìm kiếm sự chung sống hòa bình thực sự”. Đáng chú ý, phản ứng này được đưa ra chỉ ba ngày sau khi Tổng thống Trump thông báo kế hoạch gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, cho thấy Bình Nhưỡng vẫn đang theo dõi sát diễn biến Mỹ - Trung.
Về cơ bản, kịch bản cho một cuộc gặp gỡ Trump - Kim tại Hội nghị APEC 2025 là khó xảy ra, nhưng vẫn không hoàn toàn bất khả. Theo The Straits Times, một quan chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đã “úp mở” về khả năng diễn ra cuộc gặp giữa Triều Tiên và Mỹ bên lề hội nghị sắp tới là “không thể loại trừ” (cannot be ruled out). Tuy nhiên, do Triều Tiên không phải là thành viên chính thức của APEC, việc mời nước này tham dự đòi hỏi sự đồng thuận từ cả 21 quốc gia thành viên, điều tương đối khó đạt được trước thềm hội nghị. Thêm vào đó, những phản ứng gần đây của Triều Tiên cho thấy nước này vẫn chưa sẵn sàng nối lại các vòng đàm phán với Mỹ.
Mặc dù khả năng diễn ra cuộc gặp trực tiếp Trump - Kim tại APEC 2025 vẫn là dấu hỏi, nhưng nếu quan hệ Mỹ - Trung có những chuyển biến tích cực qua sự kiện này, triển vọng cho một Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều sau chuyến viếng thăm của ông Trump tới Trung Quốc vào đầu năm 2026 có thể được mở ra.
Lựa chọn cho chính quyền Lee Jae-myung
Sẽ rất khó cho Hàn Quốc nếu chính quyền Lee Jae-myung chỉ tìm cách thúc đẩy đối thoại trực tiếp với Triều Tiên. Thay vào đó, Seoul có thể tận dụng sự ủng hộ và kêu gọi từ các đối tác quan trọng tại hội nghị vào tháng 10.
Trong cuộc gặp gỡ với người đồng cấp Vương Nghị tại Bắc Kinh vào ngày 17/9, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun đã bày tỏ mong muốn rằng sự xuất hiện của Chủ tịch Tập Cận Bình tại hội nghị không chỉ góp phần thúc đẩy quan hệ Hàn - Trung, mà còn có tác động tích cực trong việc hỗ trợ nối lại quan hệ liên Triều. Với mối quan hệ gần gũi và ảnh hưởng sâu sắc tới Bình Nhưỡng cả về chính trị lẫn kinh tế, Bắc Kinh từ lâu đã được xem là nhân tố trung gian quan trọng cho các cuộc đối thoại liên quan đến Triều Tiên. Do đó, việc tăng cường quan hệ với Bắc Kinh, đồng thời hỗ trợ cải thiện quan hệ Mỹ - Trung và Mỹ - Triều, có thể trở thành những phương án khả thi để Hàn Quốc thúc đẩy triển vọng nối lại đối thoại liên Triều.
Riêng trong quan hệ với Nga, dù chưa nhận được phản hồi chính thức, nhưng việc Seoul gửi lời mời tới Moscow cũng cho thấy những nỗ lực ngoại giao đa phương của chính quyền Lee Jae-myung. Nga là một trong những đối tác chiến lược tối quan trọng của Triều Tiên. Việc thúc đẩy quan hệ với cường quốc phương Bắc này có thể giúp Hàn Quốc có thêm một “cầu nối” để đối thoại với Triều Tiên cũng như cụ thể hóa chiến lược ngoại giao “linh hoạt thực dụng” (pragmatic flexibility) của mình.
***
Hội nghị APEC sắp tới tại Gyeongju là một sự kiện đáng mong chờ khi đây không chỉ là diễn đàn quy tụ những nền kinh tế hàng đầu thế giới, mà còn là cơ hội để các quốc gia gặp gỡ, đối thoại và mở ra những triển vọng để dàn xếp những bất đồng. Còn khá sớm để khẳng định sự kiện này có thể tạo ra bước ngoặt lịch sử hay không, nhưng rõ ràng, đây là một phép thử hữu hiệu cho định hướng ngoại giao của Hàn Quốc giai đoạn đầu dưới thời Lee Jae-myung.
*Ghi chú của VSF: Phiên bản tiếng Anh của bài viết đã được xuất bản trên The Diplomat với tiêu đề “South Korea’s APEC Summit: A Test for Lee Jae-myung’s ‘Pragmatic’ Diplomacy”. VSF cảm ơn tác giả đã dịch, điều chỉnh, bổ sung và gửi bài viết phiên bản tiếng Việt.
Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) 2025, dự kiến khai mạc ngày 31/10 tại thành phố Gyeongju (Hàn Quốc), đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Nguyên nhân không chỉ bởi đây là lần đầu tiên sau 20 năm Hàn Quốc đảm nhận vai trò chủ nhà kể từ APEC 2005, mà còn bởi việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận tham dự. Về phía Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình chưa đưa ra phản hồi chính thức, song việc Trump tuyên bố rằng sẽ có cuộc đối thoại song phương bên lề APEC 2025 với ông Tập cho thấy khả năng lãnh đạo Bắc Kinh dự hội nghị là rất lớn. Bên cạnh đó, hãng thông tấn Nga TASS cho biết Hàn Quốc cũng đã gửi lời mời tới Tổng thống Nga Vladimir Putin, và phía Nga vẫn để ngỏ khả năng tham dự.
Nếu hội nghị năm nay quy tụ các nhà lãnh đạo từ Mỹ, Trung Quốc, và có thể cả Nga, chính quyền Lee Jae-myung sẽ gặt hái một thành tựu ngoại giao đáng kể, góp phần củng cố vị thế của Hàn Quốc như một “cầu nối Đông-Tây” và khẳng định nỗ lực đưa đất nước trở lại trạng thái ổn định và thịnh vượng, vốn bị lu mờ bởi những khủng hoảng chính trị, kinh tế và xã hội trong thời gian qua.
Kỳ vọng gì từ Hội nghị APEC 2025?
Trước thềm hội nghị, có ba vấn đề lớn cần được quan tâm. Thứ nhất là khả năng tiến triển trong quan hệ Mỹ - Trung thông qua khuôn khổ hội nghị. Thứ hai là triển vọng cải thiện và phát triển quan hệ song phương của Hàn Quốc với các cường quốc tham dự, đặc biệt là Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản. Thứ ba là tính khả thi của việc tái khởi động đàm phán Mỹ - Triều hoặc đối thoại liên Triều, trong trường hợp đại diện Mỹ, Trung Quốc và Nga đều hiện diện tại APEC 2025.
Đối với quan hệ Mỹ - Trung, việc Tổng thống Trump xác nhận tham dự đồng thời khẳng định sẽ gặp gỡ Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề hội nghị là một tín hiệu quan trọng. Nếu diễn ra, đây sẽ là lần đầu tiên sau 13 năm, lãnh đạo hai nước cùng hội ngộ tại Hàn Quốc, kể từ cuộc gặp giữa Tổng thống Barack Obama và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào tại Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Hạt nhân (Seoul Nuclear Security Summit) tháng 3/2012. Hơn nữa, nếu nhà lãnh đạo Trung Quốc tham dự hội nghị, hội nghị APEC 2025 sẽ còn là sự kiện đánh dấu cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa ông Trump và ông Tập sau hơn sáu năm, kể từ Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Osaka (6/2019), cũng như lần gặp đầu tiên kể từ khi ông Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai.
Với hàng loạt “dấu mốc lần đầu tiên” như vậy, sự kiện tháng 10 tại Gyeongju có thể xem như một “màn dạo đầu” mở ra triển vọng cho các chuyến thăm cấp cao tiếp theo, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đều cần cả kênh chính thức lẫn bên lề để thảo luận các vấn đề then chốt như thuế quan, xung đột thương mại và chuỗi cung ứng. Trước đó, hai bên cũng đã cho thấy thiện chí đối thoại thông qua một cuộc điện đàm được đánh giá là “rất hiệu quả” vào ngày 19/9. Do đó, có cơ sở để tin rằng nếu lãnh đạo hai bên tiến hành đối thoại, thì việc hạ nhiệt căng thẳng vẫn hứa hẹn.
Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung vẫn rất căng thẳng, Hàn Quốc chắc chắn là quốc gia chịu nhiều sức ép. Thất bại trong việc cân bằng quan hệ với hai cường quốc dưới thời chính quyền tiền nhiệm là một bài học đắt giá cho Tổng thống Lee Jae-myung. Với đường lối ngoại giao “linh hoạt thực dụng” (pragmatic flexibility), ông Lee đang hướng đến việc củng cố liên minh với Mỹ, song song với duy trì ổn định quan hệ với Trung Quốc. Nếu lãnh đạo của Washington và Bắc Kinh đều hiện diện tại Gyeongju, sự kiện này sẽ là cơ sở quan trọng giúp Hàn Quốc có hành động nhằm cụ thể hóa chiến lược cân bằng, đồng thời cải thiện quan hệ song phương với hai đối tác hàng đầu này.
Khác với các nhà lãnh đạo theo đường lối tự do trước đây như Roh Moo-hyun hay Moon Jae-in, Tổng thống Lee không tiếp cận Washington bằng lập trường “độc lập tương đối” (relative autonomy) hay tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc với Mỹ, những yếu tố từng gây ra căng thẳng trong quan hệ hai nước. Ngược lại, ông lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo và linh hoạt hơn, ưu tiên đối thoại bất chấp áp lực từ chính sách thuế quan của Mỹ. Việc tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Hàn - Mỹ vào tháng 8/2025 là một trong những thành công của chính quyền Lee Jae-myung, vừa góp phần củng cố liên minh, vừa giúp đạt được thỏa thuận giảm mức thuế áp lên hàng hóa xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ xuống còn 15%, thay vì 25% như dự kiến ban đầu.
Tuy nhiên, quan hệ đồng minh vẫn tiềm ẩn những thách thức nghiêm trọng. Thỏa thuận đầu tư trị giá 350 tỷ USD với Mỹ được ví như “quả bom nổ chậm”, có thể khiến Hàn Quốc rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính, nếu như không đi kèm với một hiệp định hoán đổi tiền tệ và các tính toán thận trọng. Hơn nữa, sự kiện 300 công dân Hàn Quốc bị bắt giữ sau cuộc đột kích lao động bất hợp pháp của chính quyền Mỹ vào đầu tháng 9/2025 đã khiến cho làn sóng “bài Mỹ” (anti-American sentiment) dâng cao trong nội bộ Hàn Quốc, làm tăng sức ép đối với quan hệ song phương.
Nếu Chủ tịch Tập Cận Bình tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2025 ở Hàn Quốc, việc này sẽ mang ý nghĩa biểu tượng, đánh dấu khả năng khởi đầu cho giai đoạn “tan băng” trong quan hệ Trung - Hàn. Trước đó, quan hệ hai nước đã lạnh nhạt dưới thời Tổng thống Yoon Seok-yeol do những chính sách có phần “thiên vị Mỹ” của ông. Tổng thống Yoon từng chỉ trích chính quyền của người tiền nhiệm Moon Jae-in là “thân Trung” (pro-China), đồng thời tuyên bố “sẽ có lập trường rõ ràng hơn đối với quan hệ Mỹ - Trung”. Hàn Quốc dưới thời Tổng thống Yoon hướng trọng tâm vào việc đẩy mạnh mối quan hệ đồng minh với Mỹ, đồng thời nỗ lực thúc đẩy hợp tác ba bên Mỹ - Nhật - Hàn. Tuyên bố chung Trại David vào tháng 8/2023 đã chỉ đích danh Trung Quốc là chủ thể thực hiện “các hành vi nguy hiểm và hung hăng” ở Biển Đông. Chính quyền Yoon thậm chí còn cáo buộc Bắc Kinh và Bình Nhưỡng đã can thiệp chính trị nhằm biện minh cho tuyên bố thiết quân luật vào tháng 12/2024. Song những cáo buộc này đã bị bác bỏ không chỉ bởi Trung Quốc mà còn bởi Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc, cơ quan đã luận tội ông Yoon vào tháng 4/2025.
Sự cẩn trọng của Tổng thống Lee thể hiện ở việc sau khi nhậm chức, ông đã chọn Nhật Bản là nơi đầu tiên để thực hiện chuyến viếng thăm, thay vì là Mỹ hay Trung Quốc. Tương tự Hàn Quốc, Nhật Bản cũng phải đối mặt với sức ép từ chính sách thuế quan của Mỹ, đồng thời chia sẻ những quan ngại chung về ổn định khu vực trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1965, một Tổng thống Hàn Quốc ưu tiên thăm Nhật Bản trước khi thăm Mỹ. Song song với việc chuẩn bị cho Hội nghị Thượng đỉnh với Tokyo (23/8) và Washington (25/8), ông Lee vẫn cử đoàn đặc phái viên do cựu Chủ tịch Quốc hội Park Byeong-seug dẫn đầu sang Bắc Kinh. Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung leo thang, chuỗi động thái này phản ánh chiến lược ngoại giao thận trọng và linh hoạt của chính quyền Lee: vừa duy trì đà hợp tác với Nhật Bản và Mỹ, vừa tránh khiêu khích Trung Quốc.
Một trong những ẩn số được trông đợi nhiều nhất tại Hội nghị APEC 2025 chính là khả năng Gyeongju trở thành “sân khấu” cho những cái bắt tay lịch sử, thậm chí mở ra triển vọng đối thoại liên Triều hay Mỹ - Triều. Hình ảnh cái bắt tay giữa Chủ tịch Hạ viện Woo Won-shik và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại lễ duyệt binh mừng 80 năm Ngày Chiến thắng của Trung Quốc hồi đầu tháng 9/2025 phần nào khơi dậy hy vọng cho đối thoại liên Triều.
Tuy nhiên, những động thái khiêu khích và cứng rắn gần đây của Triều Tiên, bất chấp những nỗ lực kêu gọi đối thoại từ phía Hàn Quốc, vẫn chưa hé lộ một triển vọng tích cực nào trong quan hệ liên Triều. Đặc biệt, theo những tuyên bố mới nhất từ phía Triều Tiên, quốc gia này tiếp tục chỉ trích công khai các cuộc tập trận Mỹ - Hàn, cũng như gọi “đường lối hòa giải” và kế hoạch phi hạt nhân hóa 3 giai đoạn của chính quyền Lee Jae-myung về cơ bản là “không có gì thay đổi” so với người tiền nhiệm. Đồng thời, Triều Tiên cũng tuyên bố hành động phi hạt nhân hóa là “vi hiến” và sẽ không từ bỏ vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, Triều Tiên vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Mỹ nếu quốc gia này “từ bỏ nỗi ám ảnh vô ích về phi hạt nhân hóa và thừa nhận thực tế, đồng thời tìm kiếm sự chung sống hòa bình thực sự”. Đáng chú ý, phản ứng này được đưa ra chỉ ba ngày sau khi Tổng thống Trump thông báo kế hoạch gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, cho thấy Bình Nhưỡng vẫn đang theo dõi sát diễn biến Mỹ - Trung.
Về cơ bản, kịch bản cho một cuộc gặp gỡ Trump - Kim tại Hội nghị APEC 2025 là khó xảy ra, nhưng vẫn không hoàn toàn bất khả. Theo The Straits Times, một quan chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đã “úp mở” về khả năng diễn ra cuộc gặp giữa Triều Tiên và Mỹ bên lề hội nghị sắp tới là “không thể loại trừ” (cannot be ruled out). Tuy nhiên, do Triều Tiên không phải là thành viên chính thức của APEC, việc mời nước này tham dự đòi hỏi sự đồng thuận từ cả 21 quốc gia thành viên, điều tương đối khó đạt được trước thềm hội nghị. Thêm vào đó, những phản ứng gần đây của Triều Tiên cho thấy nước này vẫn chưa sẵn sàng nối lại các vòng đàm phán với Mỹ.
Mặc dù khả năng diễn ra cuộc gặp trực tiếp Trump - Kim tại APEC 2025 vẫn là dấu hỏi, nhưng nếu quan hệ Mỹ - Trung có những chuyển biến tích cực qua sự kiện này, triển vọng cho một Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều sau chuyến viếng thăm của ông Trump tới Trung Quốc vào đầu năm 2026 có thể được mở ra.
Lựa chọn cho chính quyền Lee Jae-myung
Sẽ rất khó cho Hàn Quốc nếu chính quyền Lee Jae-myung chỉ tìm cách thúc đẩy đối thoại trực tiếp với Triều Tiên. Thay vào đó, Seoul có thể tận dụng sự ủng hộ và kêu gọi từ các đối tác quan trọng tại hội nghị vào tháng 10.
Trong cuộc gặp gỡ với người đồng cấp Vương Nghị tại Bắc Kinh vào ngày 17/9, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun đã bày tỏ mong muốn rằng sự xuất hiện của Chủ tịch Tập Cận Bình tại hội nghị không chỉ góp phần thúc đẩy quan hệ Hàn - Trung, mà còn có tác động tích cực trong việc hỗ trợ nối lại quan hệ liên Triều. Với mối quan hệ gần gũi và ảnh hưởng sâu sắc tới Bình Nhưỡng cả về chính trị lẫn kinh tế, Bắc Kinh từ lâu đã được xem là nhân tố trung gian quan trọng cho các cuộc đối thoại liên quan đến Triều Tiên. Do đó, việc tăng cường quan hệ với Bắc Kinh, đồng thời hỗ trợ cải thiện quan hệ Mỹ - Trung và Mỹ - Triều, có thể trở thành những phương án khả thi để Hàn Quốc thúc đẩy triển vọng nối lại đối thoại liên Triều.
Riêng trong quan hệ với Nga, dù chưa nhận được phản hồi chính thức, nhưng việc Seoul gửi lời mời tới Moscow cũng cho thấy những nỗ lực ngoại giao đa phương của chính quyền Lee Jae-myung. Nga là một trong những đối tác chiến lược tối quan trọng của Triều Tiên. Việc thúc đẩy quan hệ với cường quốc phương Bắc này có thể giúp Hàn Quốc có thêm một “cầu nối” để đối thoại với Triều Tiên cũng như cụ thể hóa chiến lược ngoại giao “linh hoạt thực dụng” (pragmatic flexibility) của mình.
***
Hội nghị APEC sắp tới tại Gyeongju là một sự kiện đáng mong chờ khi đây không chỉ là diễn đàn quy tụ những nền kinh tế hàng đầu thế giới, mà còn là cơ hội để các quốc gia gặp gỡ, đối thoại và mở ra những triển vọng để dàn xếp những bất đồng. Còn khá sớm để khẳng định sự kiện này có thể tạo ra bước ngoặt lịch sử hay không, nhưng rõ ràng, đây là một phép thử hữu hiệu cho định hướng ngoại giao của Hàn Quốc giai đoạn đầu dưới thời Lee Jae-myung.
*Ghi chú của VSF: Phiên bản tiếng Anh của bài viết đã được xuất bản trên The Diplomat với tiêu đề “South Korea’s APEC Summit: A Test for Lee Jae-myung’s ‘Pragmatic’ Diplomacy”. VSF cảm ơn tác giả đã dịch, điều chỉnh, bổ sung và gửi bài viết phiên bản tiếng Việt.
Từ khoá: APEC 2025 Hàn Quốc Đông Bắc Á châu Á - Thái Bình Dương
