Liệu Mỹ sẽ can thiệp quân sự vào Cuba?
Trong ngắn hạn, thay vì can thiệp quân sự, Mỹ sẽ tăng cường các biện pháp phi quân sự để gây sức ép buộc Havana phải khuất phục.
Sau chiến dịch lật đổ chính quyền Tổng thống Maduro tại Venezuela và cuộc can thiệp quân sự vào Iran, Nhà Trắng liên tục phát đi những tín hiệu cứng rắn đối với Havana trong cả phát ngôn lẫn hành động. Trump công khai tuyên bố rằng Cuba “đang trên bờ vực sụp đổ” (ready to fall) và ký sắc lệnh coi chính quyền Cuba là “một mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng”(an unusual and extraordinary threat). Điều này khiến khả năng Mỹ can thiệp quân sự vào Cuba không còn là một điều quá xa vời.
Nhưng có ít khả năng Mỹ sẽ chọn cách tiếp cận này; thay vào đó, chính quyền Trump sẽ tiếp tục cưỡng ép kinh tế, đe dọa quân sự và tận dụng khủng hoảng nội bộ để buộc Havana phải nhượng bộ.
Mỹ sẽ can thiệp quân sự với những điều kiện nào?
Từ các đạo luật trước đây cho phép Mỹ can thiệp quân sự vào quốc gia khác (như Authorization for Use of Military Force 2001, Authorization for Use of Military Force Against Iraq Resolution of 2002) và những trường hợp gần đây như Venezuela và Iran, có thể thấy can thiệp quân sự không phải là sự lựa chọn đầu tiên mà thường là bước đi được cân nhắc khi Mỹ đã có những điều kiện thuận lợi.
Thứ nhất, Nhà Trắng có xu hướng can thiệp quân sự khi đã hình thành một lập luận chính trị đủ mạnh có thể biện minh cho hành động của mình. Lập luận đó có thể là bảo vệ an ninh quốc gia, loại bỏ một chính quyền bị xem là thù địch, ngăn chặn ảnh hưởng của các đối thủ chiến lược hoặc xử lý một cuộc khủng hoảng được mô tả là không thể giải quyết bằng biện pháp khác. Trong trường hợp Cuba, việc ký Sắc lệnh ngày 29/1 xem Cuba là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia không chỉ mang ý nghĩa trừng phạt kinh tế, mà còn là một bước chuẩn bị về mặt ngôn ngữ và pháp lý quan trọng. Khi một quốc gia bị mô tả là “mối đe dọa bất thường và đặc biệt nghiêm trọng”, khoảng cách từ cưỡng ép kinh tế đến những biện pháp mạnh hơn về an ninh sẽ bị rút ngắn đáng kể.
Thứ hai, chính quyền Trump thường sẽ dùng vũ lực khi tin rằng Mỹ có thể kiểm soát được chi phí chiến lược. Chúng bao gồm khả năng đạt được mục tiêu nhanh chóng, hạn chế thương vong cho phía Mỹ, và tránh bị sa lầy vào chiếm đóng kéo dài. Sau trường hợp của Venezuela, Trump có vẻ càng ưa chuộng những chiến dịch hành động ngắn, mạnh, tập trung vào đòn quyết định hơn là cuộc chiến tranh quy mô lớn kiểu Iraq hay Afghanistan. Nói cách khác, nếu can thiệp vào Cuba, Mỹ nhiều khả năng sẽ sử dụng cách đánh nhanh để làm tê liệt trung tâm quyền lực chứ không phải một chiến dịch đổ bộ và tái thiết toàn diện.
Thứ ba, một biến số rất quan trọng đó là sự chia rẽ trong nội bộ của quốc gia mục tiêu. Những trường hợp trước đây như Afghanistan năm 2001, Iraq năm 2003, Libya năm 2011… đã cho thấy can thiệp quân sự sẽ trở thành lựa chọn hấp dẫn khi chính quyền đối phương đã suy yếu, xã hội rạn nứt, kinh tế sụp đổ, và có khả năng xuất hiện một bộ phận tinh hoa sẵn sàng thương lượng hoặc quay lưng với chế độ. Ở điểm này, Cuba rõ ràng đang ở trong tình trạng rất dễ tổn thương. Nền kinh tế nước này vốn đã suy yếu sau hơn 65 năm do những lệnh cấm vận từ Mỹ (từ năm 1960), nay còn phải đối mặt với nguy cơ khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng do mất nguồn cung từ Venezuela. Các báo cáo đánh giá và phân tích gần đây cho thấy Cuba cần khoảng 100.000 thùng dầu mỗi ngày để vận hành nền kinh tế, song nguồn cung thực tế lại thấp hơn rất nhiều, trong khi tỷ lệ nghèo đói và di cư đang ở mức rất cao.
Tuy nhiên, dưới thời Trump, một lãnh đạo phi truyền thống và có xu hướng ưu tiên cho các giao dịch dựa trên lợi ích, việc đánh giá nguy cơ can thiệp quân sự chỉ dựa vào các tiêu chí trên là chưa đủ mà cần phải có những phân tích sâu khi nhìn vào một bức tranh rộng hơn. Bên cạnh câu hỏi liệu Cuba có phải là một mục tiêu hợp lý hay không thì còn phải hỏi rằng liệu Trump có thấy cần dùng quân sự hay không, trong khi ông vẫn còn nhiều công cụ phi quân sự chưa khai thác hết.
Vì sao khả năng Mỹ can thiệp quân sự vào Cuba thấp?
Washington đã đi khá xa trong quá trình chuẩn bị về mặt kinh tế và chính trị với Cuba, nhưng điều này là chưa đủ để khẳng định Mỹ sắp sửa can thiệp quân sự vào quốc gia Mỹ Latinh này.
Trump không chỉ đe dọa mà chính thức gắn Cuba với vấn đề an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời mở đường cho các biện pháp nhằm trừng phạt các nước hoặc thực thể cung cấp dầu cho Havana. Theo nhiều nguồn tin, nội bộ chính quyền Mỹ đã có tranh luận về khả năng tiến tới phong tỏa hoàn toàn dầu mỏ vào Cuba để đẩy chế độ đến bờ vực sụp đổ.
Ngoài ra, những phát biểu của quan chức Mỹ cũng cho thấy mục tiêu không đơn thuần là gây áp lực để đàm phán từng phần. Tổng thống Trump khẳng định Cuba là “một chế độ đã thất bại trong việc đáp ứng những yêu cầu cơ bản nhất của một xã hội tự do và công bằng”. Ngoại trưởng Marco Rubio thì cho rằng “Chính phủ Cuba là một vấn đề lớn”. Về mục tiêu chính sách, có thể nhận ra rằng Washington đang ám chỉ đến việc thay đổi chế độ tại Cuba.
Những “điều kiện đã có” để biện minh cho hành động can thiệp quân sự của Mỹ vào Cuba, như một nền kinh tế đang suy yếu nghiêm trọng hay một chế độ bị mô tả là thất bại trong việc đáp ứng những yêu cầu cơ bản nhất của một xã hội tự do và công bằng, đều đã có đủ. Tuy vậy, những “điều kiện chưa có” lại không kém phần quan trọng.
Thứ nhất, chưa có bằng chứng công khai đáng tin cậy cho thấy Mỹ đã triển khai một lực lượng quân sự quy mô lớn bao vây Cuba theo kiểu “tiền can thiệp” như chuẩn bị lực lượng đổ bộ, thiết lập hậu cần chiến dịch. Hai trường hợp gần đây nhất là Venezuela và Iran ta đều có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy Mỹ đã chuẩn bị lực lượng cần thiết cho quyết định can thiệp từ trước. Vì vậy, đối với trường hợp Cuba, nếu Mỹ can thiệp, nhiều khả năng đó sẽ không phải một cuộc can thiệp với quy mô lớn. Ngay cả khi đó là trường hợp can thiệp quân sự hạn chế, thông thường vẫn phải có các chỉ dấu quân sự nhất định.
Thứ hai, chính quyền Trump dường như vẫn tin rằng Cuba sẽ thất bại mà không cần đến việc Mỹ can thiệp quân sự. Khi Cuba rơi vào khủng hoảng như thiếu nhiên liệu, mất điện kéo dài, xã hội mệt mỏi và lãnh đạo bắt đầu tính đến điều chỉnh mô hình phát triển thì việc tiếp tục siết chặt các lệnh trừng phạt có thể mang lại hiệu quả cao hơn với chi phí thấp hơn so với việc tiến hành chiến dịch quân sự. Hơn nữa, có nhận định cho rằng can thiệp quân sự vào Cuba có thể dẫn đến sụp đổ nhà nước, khiến khủng hoảng nhân đạo lan rộng, và gây ra những hệ luỵ cho chính nước Mỹ (như làn sóng di cư khổng lồ sang Mỹ, bất ổn an ninh kéo dài ngay tại Caribe, phản ứng quốc tế ngày càng tiêu cực). Như vậy, can thiệp quân sự chưa chắc đã là phương án tối ưu, thậm chí có thể khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc kiểm soát hậu quả hậu can thiệp.
Thứ ba, xét về yếu tố nội bộ, Cuba là một trường hợp rất khác nếu so với Afghanistan năm 2001, Iraq năm 2003, Libya năm 2011 hay thậm chí là Venezuela năm 2026. Bộ máy an ninh Cuba có tính tổ chức, kỷ luật và rất trung thành về ý thức hệ. Giới tinh hoa lãnh đạo tại Havana cũng khép kín và ít có dấu hiệu phân rã công khai. Điều này làm giảm khả năng Mỹ có thể tái hiện một kịch bản tương tự như Venezuela. Nói cách khác, Cuba có thể yếu về kinh tế nhưng không chắc dễ thỏa hiệp đối với vấn đề ổn định chế chộ và chủ quyền chính trị.
Trên thực tế, dù Cuba đã đưa ra những chính sách cải cách nhằm điều chỉnh nền kinh tế kế hoạch hoá cao độ hiện tại sang mô hình “chủ nghĩa xã hội mang tính thị trường ở mức độ hạn chế” (a limited market socialism) nhưng tất cả các điều chỉnh đều nằm trong khuôn khổ chính trị và thể chế hiện nay. Điều này phản ánh giới lãnh đạo Cuba quyết tâm không từ bỏ sự kiểm soát của nhà nước dù cho có tiến hành cải cách.
Nhưng “can thiệp quân sự” không phải là viển vông
Dù việc Mỹ can thiệp quân sự vào Cuba không cao nhưng khả năng này không nên bị xem nhẹ. Yếu tố đầu tiên cần chú ý là phong cách phi truyền thống của Trump. Ông thường không hành động theo hướng mà số đông dự đoán. Nếu Trump kết luận rằng bao vây kinh tế không làm Havana sụp đổ đủ nhanh, hoặc cảm thấy cần một chiến thắng có thể gây tiếng vang lớn để củng cố vị thế của nước Mỹ hay quyền lực chính trị của mình, ông có thể lựa chọn can thiệp quân sự.
Bên cạnh đó, nếu Havana vượt qua được giai đoạn khủng hoảng hiện tại thì Mỹ có thể phải tính toán lại, và điều này bao gồm khả năng dùng quân sự để can thiệp vào Cuba. Cụ thể, nếu Nga, Trung Quốc hoặc một số đối tác khác có sự hỗ trợ đủ mạnh để giúp Havana trụ vững, Washington có thể xem điều đó là bằng chứng rằng các biện pháp trừng phạt đơn thuần không thể tạo ra sức ép đủ lớn để buộc Cuba khuất phục. Khi đó, nhu cầu nâng cấp “công cụ cưỡng ép” có thể tăng lên.
Trong trường hợp có can thiệp, khả năng cao là Mỹ vẫn can thiệp hạn chế, chứ không hẳn can thiệp quân sự với quy mô lớn hay toàn diện. Mỹ có thể sẽ cân nhắc những phương án như tấn công chính xác vào các cơ sở chỉ huy và phòng thủ then chốt; sử dụng lực lượng đặc nhiệm để vô hiệu hoá hoặc bắt giữ một số nhân vật đầu não; kết hợp giữa sức ép quân sự và tăng cường hỗ trợ các lực lượng đối lập, và các nhóm xã hội dân sự trong nước, qua đó làm suy yếu tính chính danh và khả năng kiểm soát của chính quyền tại Cuba. Hoặc, Mỹ có thể lựa chọn các biện pháp khác với chi phí thấp, ít khả năng bị sa lầy, nhưng vẫn đạt hiệu quả như kỳ vọng. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng không hề đơn giản vì nó cần có mức độ chính xác rất cao mặt tình báo, đồng thời phụ thuộc vào giả định rằng bộ máy Cuba sẽ rạn nứt ngay sau cú sốc khủng hoảng do Mỹ gây ra.
***
Khi xem xét bức tranh tổng thể, có thể nhận định rằng Mỹ đã có sự chuẩn bị cho khả năng thay đổi chế độ ở Cuba, nhưng chưa có chỉ dấu cho thấy họ đã lựa chọn can thiệp quân sự trực tiếp như một ưu tiên. Điều Washington đang thực hiện là bóp nghẹt nguồn năng lượng, cô lập đối ngoại, tạo áp lực tâm lý và chính trị tối đa, đồng thời chờ xem Havana có chấp nhận nhượng bộ hay rạn nứt từ bên trong hay không.
Vì vậy, trong ngắn hạn, thay vì tấn công Cuba bằng quân sự, Mỹ sẽ tiếp tục tăng cường bao vây kinh tế, đồng thời kết hợp đe dọa quân sự và vận động chuyển hoá nội bộ. Dù vậy, không nên hiểu rằng nguy cơ với Cuba đã bị loại trừ. Với Trump, khi sức ép hiện tại không tạo ra kết quả đủ mạnh và nhanh, hoặc khi ông nhìn thấy cơ hội cho một đòn đánh ngắn mang tính biểu tượng và có thể kiểm soát chi phí, Cuba vẫn có thể là mục tiêu của các hoạt động can thiệp quân sự hạn chế.
Sau chiến dịch lật đổ chính quyền Tổng thống Maduro tại Venezuela và cuộc can thiệp quân sự vào Iran, Nhà Trắng liên tục phát đi những tín hiệu cứng rắn đối với Havana trong cả phát ngôn lẫn hành động. Trump công khai tuyên bố rằng Cuba “đang trên bờ vực sụp đổ” (ready to fall) và ký sắc lệnh coi chính quyền Cuba là “một mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng”(an unusual and extraordinary threat). Điều này khiến khả năng Mỹ can thiệp quân sự vào Cuba không còn là một điều quá xa vời.
Nhưng có ít khả năng Mỹ sẽ chọn cách tiếp cận này; thay vào đó, chính quyền Trump sẽ tiếp tục cưỡng ép kinh tế, đe dọa quân sự và tận dụng khủng hoảng nội bộ để buộc Havana phải nhượng bộ.
Mỹ sẽ can thiệp quân sự với những điều kiện nào?
Từ các đạo luật trước đây cho phép Mỹ can thiệp quân sự vào quốc gia khác (như Authorization for Use of Military Force 2001, Authorization for Use of Military Force Against Iraq Resolution of 2002) và những trường hợp gần đây như Venezuela và Iran, có thể thấy can thiệp quân sự không phải là sự lựa chọn đầu tiên mà thường là bước đi được cân nhắc khi Mỹ đã có những điều kiện thuận lợi.
Thứ nhất, Nhà Trắng có xu hướng can thiệp quân sự khi đã hình thành một lập luận chính trị đủ mạnh có thể biện minh cho hành động của mình. Lập luận đó có thể là bảo vệ an ninh quốc gia, loại bỏ một chính quyền bị xem là thù địch, ngăn chặn ảnh hưởng của các đối thủ chiến lược hoặc xử lý một cuộc khủng hoảng được mô tả là không thể giải quyết bằng biện pháp khác. Trong trường hợp Cuba, việc ký Sắc lệnh ngày 29/1 xem Cuba là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia không chỉ mang ý nghĩa trừng phạt kinh tế, mà còn là một bước chuẩn bị về mặt ngôn ngữ và pháp lý quan trọng. Khi một quốc gia bị mô tả là “mối đe dọa bất thường và đặc biệt nghiêm trọng”, khoảng cách từ cưỡng ép kinh tế đến những biện pháp mạnh hơn về an ninh sẽ bị rút ngắn đáng kể.
Thứ hai, chính quyền Trump thường sẽ dùng vũ lực khi tin rằng Mỹ có thể kiểm soát được chi phí chiến lược. Chúng bao gồm khả năng đạt được mục tiêu nhanh chóng, hạn chế thương vong cho phía Mỹ, và tránh bị sa lầy vào chiếm đóng kéo dài. Sau trường hợp của Venezuela, Trump có vẻ càng ưa chuộng những chiến dịch hành động ngắn, mạnh, tập trung vào đòn quyết định hơn là cuộc chiến tranh quy mô lớn kiểu Iraq hay Afghanistan. Nói cách khác, nếu can thiệp vào Cuba, Mỹ nhiều khả năng sẽ sử dụng cách đánh nhanh để làm tê liệt trung tâm quyền lực chứ không phải một chiến dịch đổ bộ và tái thiết toàn diện.
Thứ ba, một biến số rất quan trọng đó là sự chia rẽ trong nội bộ của quốc gia mục tiêu. Những trường hợp trước đây như Afghanistan năm 2001, Iraq năm 2003, Libya năm 2011… đã cho thấy can thiệp quân sự sẽ trở thành lựa chọn hấp dẫn khi chính quyền đối phương đã suy yếu, xã hội rạn nứt, kinh tế sụp đổ, và có khả năng xuất hiện một bộ phận tinh hoa sẵn sàng thương lượng hoặc quay lưng với chế độ. Ở điểm này, Cuba rõ ràng đang ở trong tình trạng rất dễ tổn thương. Nền kinh tế nước này vốn đã suy yếu sau hơn 65 năm do những lệnh cấm vận từ Mỹ (từ năm 1960), nay còn phải đối mặt với nguy cơ khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng do mất nguồn cung từ Venezuela. Các báo cáo đánh giá và phân tích gần đây cho thấy Cuba cần khoảng 100.000 thùng dầu mỗi ngày để vận hành nền kinh tế, song nguồn cung thực tế lại thấp hơn rất nhiều, trong khi tỷ lệ nghèo đói và di cư đang ở mức rất cao.
Tuy nhiên, dưới thời Trump, một lãnh đạo phi truyền thống và có xu hướng ưu tiên cho các giao dịch dựa trên lợi ích, việc đánh giá nguy cơ can thiệp quân sự chỉ dựa vào các tiêu chí trên là chưa đủ mà cần phải có những phân tích sâu khi nhìn vào một bức tranh rộng hơn. Bên cạnh câu hỏi liệu Cuba có phải là một mục tiêu hợp lý hay không thì còn phải hỏi rằng liệu Trump có thấy cần dùng quân sự hay không, trong khi ông vẫn còn nhiều công cụ phi quân sự chưa khai thác hết.
Vì sao khả năng Mỹ can thiệp quân sự vào Cuba thấp?
Washington đã đi khá xa trong quá trình chuẩn bị về mặt kinh tế và chính trị với Cuba, nhưng điều này là chưa đủ để khẳng định Mỹ sắp sửa can thiệp quân sự vào quốc gia Mỹ Latinh này.
Trump không chỉ đe dọa mà chính thức gắn Cuba với vấn đề an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời mở đường cho các biện pháp nhằm trừng phạt các nước hoặc thực thể cung cấp dầu cho Havana. Theo nhiều nguồn tin, nội bộ chính quyền Mỹ đã có tranh luận về khả năng tiến tới phong tỏa hoàn toàn dầu mỏ vào Cuba để đẩy chế độ đến bờ vực sụp đổ.
Ngoài ra, những phát biểu của quan chức Mỹ cũng cho thấy mục tiêu không đơn thuần là gây áp lực để đàm phán từng phần. Tổng thống Trump khẳng định Cuba là “một chế độ đã thất bại trong việc đáp ứng những yêu cầu cơ bản nhất của một xã hội tự do và công bằng”. Ngoại trưởng Marco Rubio thì cho rằng “Chính phủ Cuba là một vấn đề lớn”. Về mục tiêu chính sách, có thể nhận ra rằng Washington đang ám chỉ đến việc thay đổi chế độ tại Cuba.
Những “điều kiện đã có” để biện minh cho hành động can thiệp quân sự của Mỹ vào Cuba, như một nền kinh tế đang suy yếu nghiêm trọng hay một chế độ bị mô tả là thất bại trong việc đáp ứng những yêu cầu cơ bản nhất của một xã hội tự do và công bằng, đều đã có đủ. Tuy vậy, những “điều kiện chưa có” lại không kém phần quan trọng.
Thứ nhất, chưa có bằng chứng công khai đáng tin cậy cho thấy Mỹ đã triển khai một lực lượng quân sự quy mô lớn bao vây Cuba theo kiểu “tiền can thiệp” như chuẩn bị lực lượng đổ bộ, thiết lập hậu cần chiến dịch. Hai trường hợp gần đây nhất là Venezuela và Iran ta đều có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy Mỹ đã chuẩn bị lực lượng cần thiết cho quyết định can thiệp từ trước. Vì vậy, đối với trường hợp Cuba, nếu Mỹ can thiệp, nhiều khả năng đó sẽ không phải một cuộc can thiệp với quy mô lớn. Ngay cả khi đó là trường hợp can thiệp quân sự hạn chế, thông thường vẫn phải có các chỉ dấu quân sự nhất định.
Thứ hai, chính quyền Trump dường như vẫn tin rằng Cuba sẽ thất bại mà không cần đến việc Mỹ can thiệp quân sự. Khi Cuba rơi vào khủng hoảng như thiếu nhiên liệu, mất điện kéo dài, xã hội mệt mỏi và lãnh đạo bắt đầu tính đến điều chỉnh mô hình phát triển thì việc tiếp tục siết chặt các lệnh trừng phạt có thể mang lại hiệu quả cao hơn với chi phí thấp hơn so với việc tiến hành chiến dịch quân sự. Hơn nữa, có nhận định cho rằng can thiệp quân sự vào Cuba có thể dẫn đến sụp đổ nhà nước, khiến khủng hoảng nhân đạo lan rộng, và gây ra những hệ luỵ cho chính nước Mỹ (như làn sóng di cư khổng lồ sang Mỹ, bất ổn an ninh kéo dài ngay tại Caribe, phản ứng quốc tế ngày càng tiêu cực). Như vậy, can thiệp quân sự chưa chắc đã là phương án tối ưu, thậm chí có thể khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc kiểm soát hậu quả hậu can thiệp.
Thứ ba, xét về yếu tố nội bộ, Cuba là một trường hợp rất khác nếu so với Afghanistan năm 2001, Iraq năm 2003, Libya năm 2011 hay thậm chí là Venezuela năm 2026. Bộ máy an ninh Cuba có tính tổ chức, kỷ luật và rất trung thành về ý thức hệ. Giới tinh hoa lãnh đạo tại Havana cũng khép kín và ít có dấu hiệu phân rã công khai. Điều này làm giảm khả năng Mỹ có thể tái hiện một kịch bản tương tự như Venezuela. Nói cách khác, Cuba có thể yếu về kinh tế nhưng không chắc dễ thỏa hiệp đối với vấn đề ổn định chế chộ và chủ quyền chính trị.
Trên thực tế, dù Cuba đã đưa ra những chính sách cải cách nhằm điều chỉnh nền kinh tế kế hoạch hoá cao độ hiện tại sang mô hình “chủ nghĩa xã hội mang tính thị trường ở mức độ hạn chế” (a limited market socialism) nhưng tất cả các điều chỉnh đều nằm trong khuôn khổ chính trị và thể chế hiện nay. Điều này phản ánh giới lãnh đạo Cuba quyết tâm không từ bỏ sự kiểm soát của nhà nước dù cho có tiến hành cải cách.
Nhưng “can thiệp quân sự” không phải là viển vông
Dù việc Mỹ can thiệp quân sự vào Cuba không cao nhưng khả năng này không nên bị xem nhẹ. Yếu tố đầu tiên cần chú ý là phong cách phi truyền thống của Trump. Ông thường không hành động theo hướng mà số đông dự đoán. Nếu Trump kết luận rằng bao vây kinh tế không làm Havana sụp đổ đủ nhanh, hoặc cảm thấy cần một chiến thắng có thể gây tiếng vang lớn để củng cố vị thế của nước Mỹ hay quyền lực chính trị của mình, ông có thể lựa chọn can thiệp quân sự.
Bên cạnh đó, nếu Havana vượt qua được giai đoạn khủng hoảng hiện tại thì Mỹ có thể phải tính toán lại, và điều này bao gồm khả năng dùng quân sự để can thiệp vào Cuba. Cụ thể, nếu Nga, Trung Quốc hoặc một số đối tác khác có sự hỗ trợ đủ mạnh để giúp Havana trụ vững, Washington có thể xem điều đó là bằng chứng rằng các biện pháp trừng phạt đơn thuần không thể tạo ra sức ép đủ lớn để buộc Cuba khuất phục. Khi đó, nhu cầu nâng cấp “công cụ cưỡng ép” có thể tăng lên.
Trong trường hợp có can thiệp, khả năng cao là Mỹ vẫn can thiệp hạn chế, chứ không hẳn can thiệp quân sự với quy mô lớn hay toàn diện. Mỹ có thể sẽ cân nhắc những phương án như tấn công chính xác vào các cơ sở chỉ huy và phòng thủ then chốt; sử dụng lực lượng đặc nhiệm để vô hiệu hoá hoặc bắt giữ một số nhân vật đầu não; kết hợp giữa sức ép quân sự và tăng cường hỗ trợ các lực lượng đối lập, và các nhóm xã hội dân sự trong nước, qua đó làm suy yếu tính chính danh và khả năng kiểm soát của chính quyền tại Cuba. Hoặc, Mỹ có thể lựa chọn các biện pháp khác với chi phí thấp, ít khả năng bị sa lầy, nhưng vẫn đạt hiệu quả như kỳ vọng. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng không hề đơn giản vì nó cần có mức độ chính xác rất cao mặt tình báo, đồng thời phụ thuộc vào giả định rằng bộ máy Cuba sẽ rạn nứt ngay sau cú sốc khủng hoảng do Mỹ gây ra.
***
Khi xem xét bức tranh tổng thể, có thể nhận định rằng Mỹ đã có sự chuẩn bị cho khả năng thay đổi chế độ ở Cuba, nhưng chưa có chỉ dấu cho thấy họ đã lựa chọn can thiệp quân sự trực tiếp như một ưu tiên. Điều Washington đang thực hiện là bóp nghẹt nguồn năng lượng, cô lập đối ngoại, tạo áp lực tâm lý và chính trị tối đa, đồng thời chờ xem Havana có chấp nhận nhượng bộ hay rạn nứt từ bên trong hay không.
Vì vậy, trong ngắn hạn, thay vì tấn công Cuba bằng quân sự, Mỹ sẽ tiếp tục tăng cường bao vây kinh tế, đồng thời kết hợp đe dọa quân sự và vận động chuyển hoá nội bộ. Dù vậy, không nên hiểu rằng nguy cơ với Cuba đã bị loại trừ. Với Trump, khi sức ép hiện tại không tạo ra kết quả đủ mạnh và nhanh, hoặc khi ông nhìn thấy cơ hội cho một đòn đánh ngắn mang tính biểu tượng và có thể kiểm soát chi phí, Cuba vẫn có thể là mục tiêu của các hoạt động can thiệp quân sự hạn chế.
Từ khoá: Cuba Mỹ can thiệp quân sự Donald Trump
