Tham vọng và giới hạn của “Sứ mệnh Công lý 2025”
Cuộc tập trận của Trung Quốc nhằm bao vây, răn đe Đài Loan và gửi thông điệp cứng rắn tới Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, chiến thuật “vùng xám” này chủ yếu nhằm gây áp lực, bình thường hóa sự hiện diện quân sự và chuẩn bị cho khả năng phong tỏa; nguy cơ chiến tranh tổng lực vẫn thấp do chi phí chính trị, quân sự và kinh tế với Bắc Kinh là quá lớn.
Vào ngày 29/12, Trung Quốc đã tổ chức buổi tập trận quân sự mang tên “Sứ mệnh Công lý 2025” (Justice Mission 2025) với tổng phạm vi bao phủ lớn nhất từ trước đến nay, đồng thời được tiến hành gần Đài Loan nhất so với các cuộc tập trận trước đây.
Cuộc tập trận diễn ra tại 5 khu vực bao quanh Đài Loan (gồm: vùng biển phía bắc Keelung, phía đông Taitung, phía nam Pingtung, phía tây nam Penghu, và khu vực Eo biển Đài Loan từ phía tây bắc Taoyuan đến Matsu), với các thiết bị công nghệ tiên tiến được Trung Quốc sử dụng lần đầu tiên như robot hình người tự động, chó robot có vũ trang và máy bay không người lái siêu nhỏ.
Theo các nhà phân tích, trọng tâm của “Sứ mệnh Công lý 2025” là nhằm “chống tiếp cận và phong tỏa khu vực”, nhằm bảo đảm Đài Loan không thể nhận được tiếp tế từ các đồng minh như Nhật Bản và Mỹ trong trường hợp xảy ra xung đột.
Đây là cuộc tập trận quân sự lớn thứ 6 kể từ khi Nancy Pelosi, Chủ tịch Hạ viện Mỹ, thăm chính thức Đài Loan vào năm 2022. Cuộc tập trận lần này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc xem các hành động từ Mỹ và Nhật Bản đối với Đài Loan là mối đe dọa. Cuộc diễn tập được cho là đáp trả lại tuyên bố trước đó của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi rằng bất kỳ đòn tấn công nào của Bắc Kinh vào Đài Loan có thể dẫn đến phản ứng quân sự từ Tokyo. Đồng thời, cuộc tập trận diễn ra 11 ngày sau khi Washington bán gói vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD - lớn nhất từ trước đến nay - cho Đài Bắc.
Mục tiêu chiến lược của Trung Quốc
Trước hết, theo góc nhìn của quốc gia này, Trung Quốc dùng các cuộc tập trận bắn đạn thật như một công cụ răn đe mạnh mẽ đối với “lực lượng ly khai” tại Đài Loan (“Taiwan independence” separatist forces) và các thế lực bên ngoài, nhất là Mỹ và Nhật Bản. Trung Quốc muốn gửi đi một thông điệp rằng bất kỳ bước đi nào hướng tới sự độc lập chính thức của Đài Loan, hoặc bất kỳ sự gia tăng hỗ trợ quân sự nào từ Mỹ, đều sẽ phải đối mặt với những hậu quả thực tế và khốc liệt.
Song song đó, việc tổ chức tập trận ngay sau các sự kiện căng thẳng ngoại giao cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực vẽ lại “lằn ranh đỏ” (red line) và buộc cộng đồng quốc tế phải thừa nhận rằng vấn đề Đài Loan là “lợi ích cốt lõi” (core interest) không thể thương lượng. Trung Quốc đã khẳng định rằng đây là “sự trừng phạt mạnh mẽ” đối với các hành động ly khai và là lời cảnh báo nghiêm khắc trước sự can thiệp của các thế lực bên ngoài. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng vấn đề Đài Loan là “lằn ranh đỏ đầu tiên không thể vượt qua” trong quan hệ Trung - Mỹ, đồng thời khẳng định ý chí sắt đá của 1,4 tỷ dân Trung Quốc trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, coi việc thống nhất là một tiến trình lịch sử tất yếu mà không một thế lực nào có thể ngăn cản.
Về phương diện quân sự và chiến thuật, đây có thể xem là một đợt tập duyệt tổng thể cho chiến dịch phong tỏa và tấn công thực sự trong tương lai. Trung Quốc không chỉ diễn tập bắn tên lửa mà còn tập trung vào việc hiệp đồng tác chiến giữa hải quân, không quân và các đơn vị tên lửa chiến lược để cô lập hoàn toàn hòn đảo. Mục tiêu cụ thể là kiểm tra khả năng chiếm quyền kiểm soát không phận và mặt biển, đồng thời thực hành các bài tập cắt đứt các tuyến đường tiếp tế thiết yếu từ bên ngoài.
Cuối cùng, thông qua việc tổ chức các cuộc tập trận với quy mô lớn nhất trong nhiều năm qua, Trung Quốc đang thực hiện chiến thuật “vùng xám” (gray-zone) nhằm gây áp lực tâm lý lên chính quyền và người dân Đài Loan, khiến họ rơi vào trạng thái kiệt quệ và lo âu kéo dài.
Việc quân đội Trung Quốc liên tục vượt qua “đường trung tuyến” (median line) của eo biển Đài Loan và tiến vào vùng nhận diện phòng không (ADIZ) của hòn đảo cũng nhằm mục đích xóa bỏ các ranh giới thực tế đã tồn tại lâu nay, từ đó biến việc quân đội nước này hiện diện sát sườn hòn đảo trở thành một “trạng thái bình thường mới”. Điều này có thể giúp Bắc Kinh giành lợi thế chủ động cho các chiến dịch quân sự trong tương lai.
Tại sao chiến tranh tổng lực khó xảy ra?
Dù quy mô các cuộc tập trận cuối năm 2025 đạt mức cao kỷ lục cả về quân số lẫn hỏa lực, đây vẫn được coi là một công cụ răn đe chính trị và thực duyệt quân sự hơn là mở màn cho một cuộc chiến tranh tổng lực.
Bởi lẽ Bắc Kinh thiên về triển khai chiến thuật “vùng xám”, một trạng thái gây áp lực liên tục nhằm làm suy yếu ý chí phòng thủ của Đài Loan và thử nghiệm phản ứng của quốc tế mà không cần kích hoạt một cuộc xung đột vũ trang trực diện vốn đầy rủi ro.
Một cuộc tấn công thực sự sẽ đòi hỏi những dấu hiệu huy động hậu cần khổng lồ mà hiện tại chưa xuất hiện, chẳng hạn như việc trưng dụng hàng loạt tàu dân sự để đổ bộ, tích trữ nhu yếu phẩm y tế quy mô lớn hay di chuyển các đơn vị bộ binh chủ lực tới bờ biển gần nhất.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu và ngành bán dẫn đang cực kỳ nhạy cảm, một cuộc chiến thực sự sẽ gây ra thiệt hại to lớn về kinh tế cho tất cả các bên, bao gồm Trung Quốc. Các lệnh trừng phạt và sự đứt gãy thương mại quốc tế có thể gây tác động kinh tế rất lớn cho Bắc Kinh trong bối cảnh quốc gia này đang trong chiến tranh thương mại với Washington.
Việc Trung Quốc thông báo trước tọa độ và thời gian tập trận cũng cho thấy mục đích của họ là kiểm soát rủi ro và tránh những va chạm vô ý có thể dẫn đến sự can thiệp trực tiếp của quân đội Mỹ. Hơn nữa, nếu chiến tranh tổng lực nhằm vào Đài Loan thất bại, tính chính danh và sức ảnh hưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ bị lung lay nghiêm trọng, uy tín của Trung Quốc trên trường quốc tế cũng sẽ giảm sút.
Thay vì một cuộc tấn công tổng lực, hoạt động này khả năng cao chỉ là bước đi chiến lược nhằm “bình thường hóa” sự hiện diện của quân đội Trung Quốc sát sườn Đài Loan. Qua đó, Trung Quốc có thể xóa nhòa dần các ranh giới thực tế và biến việc phong tỏa hòn đảo thành một trạng thái hiển nhiên trong mắt cộng đồng quốc tế, từ đó giành lợi thế mà không cần trả giá bằng một cuộc chiến tranh tốn kém và không chắc chắn.
Nguyễn Anh Đức hiện là sinh viên năm hai ngành Quan hệ Quốc tế, Học viện Ngoại giao. Bạn đọc có thể liên hệ tác giả qua email: [email protected]
Nguyễn Thị Diệu Linh hiện là sinh viên năm hai ngành Quan hệ Quốc tế, Học viện Ngoại giao. Bạn đọc có thể liên hệ tác giả qua email: [email protected]
Vào ngày 29/12, Trung Quốc đã tổ chức buổi tập trận quân sự mang tên “Sứ mệnh Công lý 2025” (Justice Mission 2025) với tổng phạm vi bao phủ lớn nhất từ trước đến nay, đồng thời được tiến hành gần Đài Loan nhất so với các cuộc tập trận trước đây.
Cuộc tập trận diễn ra tại 5 khu vực bao quanh Đài Loan (gồm: vùng biển phía bắc Keelung, phía đông Taitung, phía nam Pingtung, phía tây nam Penghu, và khu vực Eo biển Đài Loan từ phía tây bắc Taoyuan đến Matsu), với các thiết bị công nghệ tiên tiến được Trung Quốc sử dụng lần đầu tiên như robot hình người tự động, chó robot có vũ trang và máy bay không người lái siêu nhỏ.
Theo các nhà phân tích, trọng tâm của “Sứ mệnh Công lý 2025” là nhằm “chống tiếp cận và phong tỏa khu vực”, nhằm bảo đảm Đài Loan không thể nhận được tiếp tế từ các đồng minh như Nhật Bản và Mỹ trong trường hợp xảy ra xung đột.
Đây là cuộc tập trận quân sự lớn thứ 6 kể từ khi Nancy Pelosi, Chủ tịch Hạ viện Mỹ, thăm chính thức Đài Loan vào năm 2022. Cuộc tập trận lần này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc xem các hành động từ Mỹ và Nhật Bản đối với Đài Loan là mối đe dọa. Cuộc diễn tập được cho là đáp trả lại tuyên bố trước đó của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi rằng bất kỳ đòn tấn công nào của Bắc Kinh vào Đài Loan có thể dẫn đến phản ứng quân sự từ Tokyo. Đồng thời, cuộc tập trận diễn ra 11 ngày sau khi Washington bán gói vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD - lớn nhất từ trước đến nay - cho Đài Bắc.
Mục tiêu chiến lược của Trung Quốc
Trước hết, theo góc nhìn của quốc gia này, Trung Quốc dùng các cuộc tập trận bắn đạn thật như một công cụ răn đe mạnh mẽ đối với “lực lượng ly khai” tại Đài Loan (“Taiwan independence” separatist forces) và các thế lực bên ngoài, nhất là Mỹ và Nhật Bản. Trung Quốc muốn gửi đi một thông điệp rằng bất kỳ bước đi nào hướng tới sự độc lập chính thức của Đài Loan, hoặc bất kỳ sự gia tăng hỗ trợ quân sự nào từ Mỹ, đều sẽ phải đối mặt với những hậu quả thực tế và khốc liệt.
Song song đó, việc tổ chức tập trận ngay sau các sự kiện căng thẳng ngoại giao cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực vẽ lại “lằn ranh đỏ” (red line) và buộc cộng đồng quốc tế phải thừa nhận rằng vấn đề Đài Loan là “lợi ích cốt lõi” (core interest) không thể thương lượng. Trung Quốc đã khẳng định rằng đây là “sự trừng phạt mạnh mẽ” đối với các hành động ly khai và là lời cảnh báo nghiêm khắc trước sự can thiệp của các thế lực bên ngoài. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng vấn đề Đài Loan là “lằn ranh đỏ đầu tiên không thể vượt qua” trong quan hệ Trung - Mỹ, đồng thời khẳng định ý chí sắt đá của 1,4 tỷ dân Trung Quốc trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, coi việc thống nhất là một tiến trình lịch sử tất yếu mà không một thế lực nào có thể ngăn cản.
Về phương diện quân sự và chiến thuật, đây có thể xem là một đợt tập duyệt tổng thể cho chiến dịch phong tỏa và tấn công thực sự trong tương lai. Trung Quốc không chỉ diễn tập bắn tên lửa mà còn tập trung vào việc hiệp đồng tác chiến giữa hải quân, không quân và các đơn vị tên lửa chiến lược để cô lập hoàn toàn hòn đảo. Mục tiêu cụ thể là kiểm tra khả năng chiếm quyền kiểm soát không phận và mặt biển, đồng thời thực hành các bài tập cắt đứt các tuyến đường tiếp tế thiết yếu từ bên ngoài.
Cuối cùng, thông qua việc tổ chức các cuộc tập trận với quy mô lớn nhất trong nhiều năm qua, Trung Quốc đang thực hiện chiến thuật “vùng xám” (gray-zone) nhằm gây áp lực tâm lý lên chính quyền và người dân Đài Loan, khiến họ rơi vào trạng thái kiệt quệ và lo âu kéo dài.
Việc quân đội Trung Quốc liên tục vượt qua “đường trung tuyến” (median line) của eo biển Đài Loan và tiến vào vùng nhận diện phòng không (ADIZ) của hòn đảo cũng nhằm mục đích xóa bỏ các ranh giới thực tế đã tồn tại lâu nay, từ đó biến việc quân đội nước này hiện diện sát sườn hòn đảo trở thành một “trạng thái bình thường mới”. Điều này có thể giúp Bắc Kinh giành lợi thế chủ động cho các chiến dịch quân sự trong tương lai.
Tại sao chiến tranh tổng lực khó xảy ra?
Dù quy mô các cuộc tập trận cuối năm 2025 đạt mức cao kỷ lục cả về quân số lẫn hỏa lực, đây vẫn được coi là một công cụ răn đe chính trị và thực duyệt quân sự hơn là mở màn cho một cuộc chiến tranh tổng lực.
Bởi lẽ Bắc Kinh thiên về triển khai chiến thuật “vùng xám”, một trạng thái gây áp lực liên tục nhằm làm suy yếu ý chí phòng thủ của Đài Loan và thử nghiệm phản ứng của quốc tế mà không cần kích hoạt một cuộc xung đột vũ trang trực diện vốn đầy rủi ro.
Một cuộc tấn công thực sự sẽ đòi hỏi những dấu hiệu huy động hậu cần khổng lồ mà hiện tại chưa xuất hiện, chẳng hạn như việc trưng dụng hàng loạt tàu dân sự để đổ bộ, tích trữ nhu yếu phẩm y tế quy mô lớn hay di chuyển các đơn vị bộ binh chủ lực tới bờ biển gần nhất.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu và ngành bán dẫn đang cực kỳ nhạy cảm, một cuộc chiến thực sự sẽ gây ra thiệt hại to lớn về kinh tế cho tất cả các bên, bao gồm Trung Quốc. Các lệnh trừng phạt và sự đứt gãy thương mại quốc tế có thể gây tác động kinh tế rất lớn cho Bắc Kinh trong bối cảnh quốc gia này đang trong chiến tranh thương mại với Washington.
Việc Trung Quốc thông báo trước tọa độ và thời gian tập trận cũng cho thấy mục đích của họ là kiểm soát rủi ro và tránh những va chạm vô ý có thể dẫn đến sự can thiệp trực tiếp của quân đội Mỹ. Hơn nữa, nếu chiến tranh tổng lực nhằm vào Đài Loan thất bại, tính chính danh và sức ảnh hưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ bị lung lay nghiêm trọng, uy tín của Trung Quốc trên trường quốc tế cũng sẽ giảm sút.
Thay vì một cuộc tấn công tổng lực, hoạt động này khả năng cao chỉ là bước đi chiến lược nhằm “bình thường hóa” sự hiện diện của quân đội Trung Quốc sát sườn Đài Loan. Qua đó, Trung Quốc có thể xóa nhòa dần các ranh giới thực tế và biến việc phong tỏa hòn đảo thành một trạng thái hiển nhiên trong mắt cộng đồng quốc tế, từ đó giành lợi thế mà không cần trả giá bằng một cuộc chiến tranh tốn kém và không chắc chắn.
Nguyễn Anh Đức hiện là sinh viên năm hai ngành Quan hệ Quốc tế, Học viện Ngoại giao. Bạn đọc có thể liên hệ tác giả qua email: [email protected]
Nguyễn Thị Diệu Linh hiện là sinh viên năm hai ngành Quan hệ Quốc tế, Học viện Ngoại giao. Bạn đọc có thể liên hệ tác giả qua email: [email protected]
Từ khoá: Sứ mệnh Công lý 2025 Trung Quốc Đài Loan tập trận Eo biển Đài Loan Nhật Bản Mỹ
