Vì sao Triều Tiên kiên quyết gia tăng năng lực quốc phòng?
Trong vòng vây cấm vận và bế tắc kéo dài từ các cuộc đàm phán phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, Bình Nhưỡng ngày càng củng cố sức mạnh hạt nhân và các lực lượng vũ trang thông thường.
Kiên định phát triển hạt nhân và vũ khí thông thường
Ngày 13/9/2025, Hãng Thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đã tường thuật phát biểu của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un khi ông thăm các cơ sở sản xuất vũ khí của nước này. Ông Kim cho rằng Bình Nhưỡng “sẽ đưa ra chính sách thúc đẩy đồng thời việc xây dựng lực lượng hạt nhân và lực lượng vũ trang thông thường” của đất nước.
Kể từ sau Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều năm 2018 tại Hà Nội, các cuộc đàm phán về giải trừ vũ khí hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên càng trở nên bế tắc. Thay vì đối thoại, Triều Tiên ngày càng củng cố năng lực hạt nhân, xây dựng học thuyết hạt nhân hoàn chỉnh, và đưa việc sở hữu vũ khí hạt nhân vào trong Hiến pháp. Tất cả nhằm nỗ lực nâng cao vị thế đất nước như một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.
Bên cạnh vũ khí hạt nhân, Bình Nhưỡng đang tiến hành hiện đại hóa và tăng cường năng lực chiến đấu cho lực lượng vũ trang thông thường, vốn được xem là có quy mô lớn nhưng nhiều trang thiết bị đã lạc hậu và không thể hoạt động hiệu quả trong môi trường chiến tranh hiện đại.
Gia tăng tiềm lực quân sự trước liên minh Mỹ - Hàn
Động lực giúp Triều Tiên kiên định mục tiêu bảo vệ vững chắc vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đồng thời gia tăng năng lực chiến đấu của lực lượng vũ trang thông thường chính là để cân bằng sức mạnh trước sự hợp tác chặt chẽ giữa Hàn Quốc và Mỹ.
Việc Mỹ không đưa ra được cam kết đảm bảo an ninh đủ vững chắc kể từ vụ đổ vỡ đàm phán hạt nhân tại Hà Nội năm 2018 và các “tấm gương” từ việc Lybia, Iraq, thậm chí là Iran gần đây khi bị Mỹ tấn công đã khiến chính quyền Kim kiên định hơn với đường lối phát triển vũ khí hạt nhân của mình. Bình Nhưỡng xem hạt nhân là quân bài chiến lược quan trọng bậc nhất, vì nó có ảnh hưởng đến sự tồn vong của chế độ.
Thậm chí, nhà lãnh đạo Kim Jong-un còn tuyên bố “Chính sách xây dựng lực lượng hạt nhân đã trở thành một phần cố định trong bộ luật cơ bản của đất nước” trong một phiên họp Quốc hội vào năm 2023. Cùng năm, Quốc hội nước này cũng thống nhất điều chỉnh Hiến pháp, trong đó bổ sung chính sách xây dựng lực lượng hạt nhân của đất nước.
Gần đây nhất, để đáp trả việc Mỹ phản đối chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên tại phiên họp của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào tháng 9, Bình Nhưỡng lên án gay gắt và xem đây chính là “ý định thù địch” (hostile intention). KCNA cũng khẳng định vị thế của Triều Tiên như một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đồng thời dẫn lại thông tin rằng chính sách hạt nhân đã được quốc gia này hợp pháp hóa, do đó mà “không thể đảo ngược” (irreversible).
Tuy nhiên, động thái đáng chú ý là chính quyền Bình Nhưỡng chủ trương hiện đại hóa cả lực lượng vũ trang thông thường của mình. Điều này sẽ được công bố trong các cuộc họp quan trọng của Đảng Lao Động Triều Tiên dự kiến diễn ra vào năm 2026.
Một trong những lý do cho sự thay đổi này chính là nhằm cân bằng sức mạnh quân sự thông thường với lực lượng của liên quân Mỹ - Hàn bên kia vĩ tuyến. Quân đội Triều Tiên nổi tiếng với số quân thường trực đông đảo cùng một lượng lớn trang thiết bị quân sự. Tuy nhiên chất lượng của chúng vẫn là một dấu chấm hỏi lớn khi phần lớn trang thiết bị có nguồn gốc từ thời Liên Xô.
Trong khi đó, Hàn Quốc - quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh về mặt kỹ thuật với Triều Tiên lại đang hiện đại hóa năng lực quân sự. Seoul trong nhiều năm qua đã tiến hành nhiều thương vụ mua bán vũ khí với Mỹ nhằm có được các khí tài tiên tiến như Tiêm kích đa năng F-35, góp phần củng cố ưu thế trên không so với lực lượng Triều Tiên chỉ được trang bị loại máy bay tiên tiến nhất là Mig 29 từ thời Liên Xô.
Bên cạnh đó, Hàn Quốc đang mở rộng năng lực ngành công nghiệp quốc phòng nội địa thông qua nghiên cứu sản xuất các loại trang thiết bị quân sự nội địa như máy bay, pháo tự hành, xe tăng và tàu chiến.
Triển lãm công nghiệp quốc phòng vào đầu tháng 10 của Triều Tiên đã có sự góp mặt của Hwasong-11Ma, tên lửa đạn đạo tầm ngắn (SRBM) KN-23 được ước tính là được trang bị đầu đạn siêu thanh, cùng với tên lửa hành trình siêu thanh, tên lửa chống ngầm và tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Hwasong-18 và Hwasong-19. Nhà lãnh đạo Kim Jong-un cho biết Triều Tiên đã triển khai “các lực lượng đặc biệt” và sẵn sàng tấn công lãnh thổ Hàn Quốc trong trường hợp xảy ra xung đột.
Triều Tiên cũng đang tích cực phát triển các loại vũ khí tiên tiến “cây nhà lá vườn”. Tiêu biểu là nhóm các khinh hạm 5000 tấn được nước này khởi đóng và hạ thủy. Mặc dù một chiếc đã gặp sự cố trong lúc hạ thủy dẫn đến việc nhiều quan chức nước này bị khiển trách và kỷ luật, khinh hạm này được sửa chữa nhanh chóng và được đưa vào trang bị chỉ một thời gian ngắn sau đó. Sự kiện này thật sự là một bước tiến lớn trong ngành công nghiệp quốc phòng của Triều Tiên trên lĩnh vực chế tạo các trang bị thông thường cho quân đội nhưng đòi hỏi công nghệ cao.
Thậm chí, Seoul còn từng bước trở thành một trong những nhà xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới trong bối cảnh Nga đang vướng vào cuộc chiến với Ukraine; đáng nói, cuộc chiến chưa có dấu hiệu sẽ kết thúc trong nay mai và đang để lại khoảng trống trong thị trường vũ khí thế giới.
Như vậy, có thể thấy rằng việc duy trì vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân cùng chính sách tăng cường năng lực của lực lượng vũ trang thông thường là một bước đi đầy kiên quyết của Bình Nhưỡng nhằm đảm bảo an ninh đất nước và sự tồn vong của chế độ.
Điều này nhằm hiện đại hóa lực lượng quân đội của đất nước, ứng phó tốt hơn trước các mối đe dọa mà họ cho là đang gia tăng từ việc hợp tác Mỹ - Hàn, nhất là khi hai quốc gia này có trang thiết bị hiện đại hơn hẳn. Đây là một vấn đề rất quan trọng khi tương quan lực lượng hiện tại nghiêng hẳn về phía Mỹ - Hàn trên mặt trận không quân và hải quân, điều sẽ gây ra nhiều khó khăn cho Triều Tiên nếu có một cuộc chiến nổ ra.
Hình bóng Nga trong quá trình Triều Tiên tăng cường tiềm lực quốc phòng
Một nhân tố quan trọng trong quá trình hiện đại hóa lực lượng vũ trang của Triều Tiên, đặc biệt là lực lượng vũ trang thông thường, chính là Nga - quốc gia đang có hiệp ước phòng thủ chung (mutual defence treaty) với Triều Tiên.
Sự hỗ trợ mà Nga dành cho Triều Tiên bắt đầu ngay từ thời Liên Xô cũ. Cường quốc xã hội chủ nghĩa này đã viện trợ cho Triều Tiên rất nhiều vũ khí, khiến cho quốc gia Đông Á này sở hữu chủ yếu các loại vũ khí hệ Nga - Xô.
Nga mang lại rất nhiều lợi ích cho Triều Tiên khi hợp tác về mặt quân sự. Bình Nhưỡng có thể có được nhiều công nghệ quân sự tiên tiến từ Moscow mà không cần tốn nhiều chi phí cho việc chuyển đổi hệ thống hậu cần và đào tạo tương thích với hệ thống vũ khí mới.
Gần đây, Triều Tiên đã đồng ý gửi quân đến Nga để cùng tham chiến với quân đội nước này trong chiến tranh Nga - Ukraine. Tổng cộng, Bình Nhưỡng đã gửi khoảng 11.000 quân tham gia, trong số đó ít nhất khoảng 4.000 binh sĩ Triều Tiên đã thiệt mạng hoặc bị thương. Theo một số chuyên gia, Bình Nhưỡng tham chiến nhằm tranh thủ sự hỗ trợ từ Nga dành cho việc hiện đại hóa quân đội nước này bên cạnh việc tích lũy kinh nghiệm chiến đấu trong chiến tranh hiện đại.
Thời gian tới, Nga có thể sẽ chuyển giao các máy bay chiến đấu nhằm giúp Triều Tiên hiện đại hóa lực lượng không quân của mình, vốn thường bị xem là lạc hậu hơn so với lực lượng không quân của Hàn Quốc (được trang bị cả F-15 và F-35 của Mỹ). Mặc dù vẫn chưa có xác nhận nào từ Nga và Triều Tiên, nhưng khả năng này là rất có thể, khi việc Triều Tiên nâng cấp trang bị được xem là điều cần thiết trong hoàn cảnh đất nước ngày càng bị cô lập và đối diện với liên minh Mỹ - Hàn vẫn rất gắn kết.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã cam kết chấm dứt “vòng luẩn quẩn căng thẳng quân sự không cần thiết” với Triều Tiên nhằm cùng chung sống hòa bình. Đáp lại, nhà lãnh đạo Triều Tiên đã bác bỏ đối thoại, và cho rằng những lời đề nghị đối thoại gần đây từ Washington và Seoul là không chân thành vì mục đích làm suy yếu Bình Nhưỡng của hai quốc gia này vẫn không thay đổi. Điều này cho thấy Kim vẫn không tin vào khả năng mang lại thay đổi căn bản từ đối thoại, và niềm tin này có thể khiến Bình Nhưỡng tiếp tục gắn bó với Moscow để tăng cường năng lực quốc phòng.
***
Trước bế tắc của các cuộc đàm phán về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, Bình Nhưỡng ngày càng củng cố năng lực quân sự nhằm tạo thế đối trọng với liên quân Mỹ - Hàn ở phía Nam vĩ tuyến 38. Đặc biệt, lãnh đạo nước này đang đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa các lực lượng vũ trang thông thường nhằm thích ứng tốt hơn trong trường hợp xảy ra xung đột với Hàn Quốc. Tóm lại, Triều Tiên xem việc duy trì năng lực răn đe hạt nhân là “sống còn” để duy trì chế độ và sự tồn vong của đất nước.
Triệu Chí Phong hiện là sinh viên Khoa Quan hệ Quốc tế - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Mối quan tâm của Phong là về an ninh tại Châu Á - Thái Bình Dương.
Kiên định phát triển hạt nhân và vũ khí thông thường
Ngày 13/9/2025, Hãng Thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đã tường thuật phát biểu của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un khi ông thăm các cơ sở sản xuất vũ khí của nước này. Ông Kim cho rằng Bình Nhưỡng “sẽ đưa ra chính sách thúc đẩy đồng thời việc xây dựng lực lượng hạt nhân và lực lượng vũ trang thông thường” của đất nước.
Kể từ sau Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều năm 2018 tại Hà Nội, các cuộc đàm phán về giải trừ vũ khí hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên càng trở nên bế tắc. Thay vì đối thoại, Triều Tiên ngày càng củng cố năng lực hạt nhân, xây dựng học thuyết hạt nhân hoàn chỉnh, và đưa việc sở hữu vũ khí hạt nhân vào trong Hiến pháp. Tất cả nhằm nỗ lực nâng cao vị thế đất nước như một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.
Bên cạnh vũ khí hạt nhân, Bình Nhưỡng đang tiến hành hiện đại hóa và tăng cường năng lực chiến đấu cho lực lượng vũ trang thông thường, vốn được xem là có quy mô lớn nhưng nhiều trang thiết bị đã lạc hậu và không thể hoạt động hiệu quả trong môi trường chiến tranh hiện đại.
Gia tăng tiềm lực quân sự trước liên minh Mỹ - Hàn
Động lực giúp Triều Tiên kiên định mục tiêu bảo vệ vững chắc vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đồng thời gia tăng năng lực chiến đấu của lực lượng vũ trang thông thường chính là để cân bằng sức mạnh trước sự hợp tác chặt chẽ giữa Hàn Quốc và Mỹ.
Việc Mỹ không đưa ra được cam kết đảm bảo an ninh đủ vững chắc kể từ vụ đổ vỡ đàm phán hạt nhân tại Hà Nội năm 2018 và các “tấm gương” từ việc Lybia, Iraq, thậm chí là Iran gần đây khi bị Mỹ tấn công đã khiến chính quyền Kim kiên định hơn với đường lối phát triển vũ khí hạt nhân của mình. Bình Nhưỡng xem hạt nhân là quân bài chiến lược quan trọng bậc nhất, vì nó có ảnh hưởng đến sự tồn vong của chế độ.
Thậm chí, nhà lãnh đạo Kim Jong-un còn tuyên bố “Chính sách xây dựng lực lượng hạt nhân đã trở thành một phần cố định trong bộ luật cơ bản của đất nước” trong một phiên họp Quốc hội vào năm 2023. Cùng năm, Quốc hội nước này cũng thống nhất điều chỉnh Hiến pháp, trong đó bổ sung chính sách xây dựng lực lượng hạt nhân của đất nước.
Gần đây nhất, để đáp trả việc Mỹ phản đối chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên tại phiên họp của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào tháng 9, Bình Nhưỡng lên án gay gắt và xem đây chính là “ý định thù địch” (hostile intention). KCNA cũng khẳng định vị thế của Triều Tiên như một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đồng thời dẫn lại thông tin rằng chính sách hạt nhân đã được quốc gia này hợp pháp hóa, do đó mà “không thể đảo ngược” (irreversible).
Tuy nhiên, động thái đáng chú ý là chính quyền Bình Nhưỡng chủ trương hiện đại hóa cả lực lượng vũ trang thông thường của mình. Điều này sẽ được công bố trong các cuộc họp quan trọng của Đảng Lao Động Triều Tiên dự kiến diễn ra vào năm 2026.
Một trong những lý do cho sự thay đổi này chính là nhằm cân bằng sức mạnh quân sự thông thường với lực lượng của liên quân Mỹ - Hàn bên kia vĩ tuyến. Quân đội Triều Tiên nổi tiếng với số quân thường trực đông đảo cùng một lượng lớn trang thiết bị quân sự. Tuy nhiên chất lượng của chúng vẫn là một dấu chấm hỏi lớn khi phần lớn trang thiết bị có nguồn gốc từ thời Liên Xô.
Trong khi đó, Hàn Quốc - quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh về mặt kỹ thuật với Triều Tiên lại đang hiện đại hóa năng lực quân sự. Seoul trong nhiều năm qua đã tiến hành nhiều thương vụ mua bán vũ khí với Mỹ nhằm có được các khí tài tiên tiến như Tiêm kích đa năng F-35, góp phần củng cố ưu thế trên không so với lực lượng Triều Tiên chỉ được trang bị loại máy bay tiên tiến nhất là Mig 29 từ thời Liên Xô.
Bên cạnh đó, Hàn Quốc đang mở rộng năng lực ngành công nghiệp quốc phòng nội địa thông qua nghiên cứu sản xuất các loại trang thiết bị quân sự nội địa như máy bay, pháo tự hành, xe tăng và tàu chiến.
Triển lãm công nghiệp quốc phòng vào đầu tháng 10 của Triều Tiên đã có sự góp mặt của Hwasong-11Ma, tên lửa đạn đạo tầm ngắn (SRBM) KN-23 được ước tính là được trang bị đầu đạn siêu thanh, cùng với tên lửa hành trình siêu thanh, tên lửa chống ngầm và tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Hwasong-18 và Hwasong-19. Nhà lãnh đạo Kim Jong-un cho biết Triều Tiên đã triển khai “các lực lượng đặc biệt” và sẵn sàng tấn công lãnh thổ Hàn Quốc trong trường hợp xảy ra xung đột.
Triều Tiên cũng đang tích cực phát triển các loại vũ khí tiên tiến “cây nhà lá vườn”. Tiêu biểu là nhóm các khinh hạm 5000 tấn được nước này khởi đóng và hạ thủy. Mặc dù một chiếc đã gặp sự cố trong lúc hạ thủy dẫn đến việc nhiều quan chức nước này bị khiển trách và kỷ luật, khinh hạm này được sửa chữa nhanh chóng và được đưa vào trang bị chỉ một thời gian ngắn sau đó. Sự kiện này thật sự là một bước tiến lớn trong ngành công nghiệp quốc phòng của Triều Tiên trên lĩnh vực chế tạo các trang bị thông thường cho quân đội nhưng đòi hỏi công nghệ cao.
Thậm chí, Seoul còn từng bước trở thành một trong những nhà xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới trong bối cảnh Nga đang vướng vào cuộc chiến với Ukraine; đáng nói, cuộc chiến chưa có dấu hiệu sẽ kết thúc trong nay mai và đang để lại khoảng trống trong thị trường vũ khí thế giới.
Như vậy, có thể thấy rằng việc duy trì vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân cùng chính sách tăng cường năng lực của lực lượng vũ trang thông thường là một bước đi đầy kiên quyết của Bình Nhưỡng nhằm đảm bảo an ninh đất nước và sự tồn vong của chế độ.
Điều này nhằm hiện đại hóa lực lượng quân đội của đất nước, ứng phó tốt hơn trước các mối đe dọa mà họ cho là đang gia tăng từ việc hợp tác Mỹ - Hàn, nhất là khi hai quốc gia này có trang thiết bị hiện đại hơn hẳn. Đây là một vấn đề rất quan trọng khi tương quan lực lượng hiện tại nghiêng hẳn về phía Mỹ - Hàn trên mặt trận không quân và hải quân, điều sẽ gây ra nhiều khó khăn cho Triều Tiên nếu có một cuộc chiến nổ ra.
Hình bóng Nga trong quá trình Triều Tiên tăng cường tiềm lực quốc phòng
Một nhân tố quan trọng trong quá trình hiện đại hóa lực lượng vũ trang của Triều Tiên, đặc biệt là lực lượng vũ trang thông thường, chính là Nga - quốc gia đang có hiệp ước phòng thủ chung (mutual defence treaty) với Triều Tiên.
Sự hỗ trợ mà Nga dành cho Triều Tiên bắt đầu ngay từ thời Liên Xô cũ. Cường quốc xã hội chủ nghĩa này đã viện trợ cho Triều Tiên rất nhiều vũ khí, khiến cho quốc gia Đông Á này sở hữu chủ yếu các loại vũ khí hệ Nga - Xô.
Nga mang lại rất nhiều lợi ích cho Triều Tiên khi hợp tác về mặt quân sự. Bình Nhưỡng có thể có được nhiều công nghệ quân sự tiên tiến từ Moscow mà không cần tốn nhiều chi phí cho việc chuyển đổi hệ thống hậu cần và đào tạo tương thích với hệ thống vũ khí mới.
Gần đây, Triều Tiên đã đồng ý gửi quân đến Nga để cùng tham chiến với quân đội nước này trong chiến tranh Nga - Ukraine. Tổng cộng, Bình Nhưỡng đã gửi khoảng 11.000 quân tham gia, trong số đó ít nhất khoảng 4.000 binh sĩ Triều Tiên đã thiệt mạng hoặc bị thương. Theo một số chuyên gia, Bình Nhưỡng tham chiến nhằm tranh thủ sự hỗ trợ từ Nga dành cho việc hiện đại hóa quân đội nước này bên cạnh việc tích lũy kinh nghiệm chiến đấu trong chiến tranh hiện đại.
Thời gian tới, Nga có thể sẽ chuyển giao các máy bay chiến đấu nhằm giúp Triều Tiên hiện đại hóa lực lượng không quân của mình, vốn thường bị xem là lạc hậu hơn so với lực lượng không quân của Hàn Quốc (được trang bị cả F-15 và F-35 của Mỹ). Mặc dù vẫn chưa có xác nhận nào từ Nga và Triều Tiên, nhưng khả năng này là rất có thể, khi việc Triều Tiên nâng cấp trang bị được xem là điều cần thiết trong hoàn cảnh đất nước ngày càng bị cô lập và đối diện với liên minh Mỹ - Hàn vẫn rất gắn kết.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã cam kết chấm dứt “vòng luẩn quẩn căng thẳng quân sự không cần thiết” với Triều Tiên nhằm cùng chung sống hòa bình. Đáp lại, nhà lãnh đạo Triều Tiên đã bác bỏ đối thoại, và cho rằng những lời đề nghị đối thoại gần đây từ Washington và Seoul là không chân thành vì mục đích làm suy yếu Bình Nhưỡng của hai quốc gia này vẫn không thay đổi. Điều này cho thấy Kim vẫn không tin vào khả năng mang lại thay đổi căn bản từ đối thoại, và niềm tin này có thể khiến Bình Nhưỡng tiếp tục gắn bó với Moscow để tăng cường năng lực quốc phòng.
***
Trước bế tắc của các cuộc đàm phán về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, Bình Nhưỡng ngày càng củng cố năng lực quân sự nhằm tạo thế đối trọng với liên quân Mỹ - Hàn ở phía Nam vĩ tuyến 38. Đặc biệt, lãnh đạo nước này đang đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa các lực lượng vũ trang thông thường nhằm thích ứng tốt hơn trong trường hợp xảy ra xung đột với Hàn Quốc. Tóm lại, Triều Tiên xem việc duy trì năng lực răn đe hạt nhân là “sống còn” để duy trì chế độ và sự tồn vong của đất nước.
Triệu Chí Phong hiện là sinh viên Khoa Quan hệ Quốc tế - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Mối quan tâm của Phong là về an ninh tại Châu Á - Thái Bình Dương.
Từ khoá: Triều Tiên phi hạt nhân hoá vũ khí hạt nhân Đông Bắc Á
